इरानका सरकारी सञ्चारमाध्यमले मोज्तबा खामेनेईलाई देशको नयाँ सर्वोच्च नेताका रूपमा घोषणा गरेका छन्। यो घोषणा उनका बुबा आयातोल्लाह अली खामेनेई, तेहरानस्थित निवास परिसरमा हालैको अमेरिकी र इजरायली आक्रमणमा मारिएपछि आएको हो, महत्वपूर्ण राजनीतिक रिक्तता सिर्जना गरेको थियो।
मोज्तबा खामेनेईलाई शक्तिशाली रेभोलुसनरी गार्डसँग निकट सम्बन्ध भएका एक कट्टरपन्थी धार्मिक व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छ। उनको नियुक्तिलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले तेहरान अझै पनि आफ्नो अडानमा अडिग रहेको र द्वन्द्वका लागि प्रतिबद्ध रहेको संकेतका रूपमा हेरेको छ, जसले मध्यपूर्वमा अस्थिरताको जोखिम बढाएको छ।
तस्बिर स्रोत: IRINN
यस राजनीतिक घटनाक्रममा मोज्तबाका तर्फबाट हालसम्म कुनै सार्वजनिक अभिव्यक्ति आइसकेको छैन। तर, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको भावी नेतृत्वबारे कडा चेतावनी दिएका थिए। उनले आफ्नो पूर्वस्वीकृति बिना उक्त पद सम्हाल्ने नयाँ नेता ‘धेरै बेर टिक्न नसक्ने’ बताएका थिए। ट्रम्पले यसै साता ‘खामेनेईका छोरा अस्वीकार्य’ रहेको स्पष्ट पारेका थिए।
इजरायलले पनि मोज्तबालाई नयाँ सर्वोच्च नेताका रूपमा पुष्टि गरिनुअघि नै गम्भीर चेतावनी जारी गरेको थियो। इजरायली अधिकारीहरूले मारिएका आयातोल्लाहका ‘हरेक उत्तराधिकारीलाई पछ्याउने कार्य जारी राख्ने’ घोषणा गरेका छन्। मोज्तबा अली खामेनेईका छ सन्तानमध्ये दोस्रो हुन्।
तस्बिर स्रोत: EPA
मोज्तबा खामेनेईको जन्म सन् १९६९ सेप्टेम्बर ८ मा इरानको उत्तरपूर्वी सहर मशहदमा भएको थियो। उनले तेहरानको अलवी नामक धार्मिक विद्यालयबाट माध्यमिक शिक्षा प्राप्त गरे। इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, १७ वर्षको उमेरमा उनी इरान-इराक युद्ध (१९८०-१९८८) को समयमा छोटो अवधिका लागि सेनामा संलग्न भएका थिए। आठ वर्ष लामो उक्त द्वन्द्वले इरानी शासनसत्तालाई पश्चिमा शक्तिहरूप्रति अझ बढी सशंकित बनायो, जसको प्रभाव वर्तमान वैदेशिक नीतिमा पनि देखिन्छ।
सन् १९९९ मा मोज्तबा सिया धर्मशास्त्रको अध्ययनका लागि पवित्र सहर कोम गए, जुन सिया इस्लामको शैक्षिक केन्द्र हो। त्यसबेलासम्म उनले धर्मगुरुको परम्परागत पोसाक नलगाउनुलाई विशेष मानिएको थियो। उनको सार्वजनिक जीवन अत्यन्तै सीमित छ; उनले न कुनै सरकारी पद सम्हालेका छन् न त सार्वजनिक भाषण वा अन्तर्वार्ता नै दिएका छन्। सार्वजनिक सञ्चारमाध्यमहरूमा उनका तस्बिर र भिडियोहरू पनि अत्यन्तै कम सङ्ख्यामा प्रकाशित छन्।
तस्बिर स्रोत: Getty Images
यी सार्वजनिक अनुपस्थितिका बाबजुद, आफ्ना बुबाको सर्वोच्च नेताका रूपमा उनले ‘गेटकिपर’ को भूमिका निभाउँदै आएको र उनको प्रभाव इरानी राजनीतिक वृत्तमा लामो समयदेखि चर्चाको विषय बन्दै आएको छ। एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार, सन् २००० को दशकको अन्त्यतिर विकिलीक्सद्वारा सार्वजनिक गरिएका अमेरिकी कूटनीतिक पत्राचारहरूमा मोज्तबालाई ‘पोसाक पछाडिको वास्तविक शक्ति’ भनेर वर्णन गरिएको थियो। ती दस्तावेजहरूमा उनलाई इरानी शासनसत्ताभित्र एक ‘सक्षम र शक्तिशाली नेता’ का रूपमा मानिएको उल्लेख छ, जसले उनको औपचारिक पदभन्दा बाहिरको प्रभाव पुष्टि गर्दछ।
