देशभर २४ घण्टामा १० जनाको मृत्यु, २६६ घाइते: सडक सुरक्षामा गम्भीर चुनौती
नेपालमा सडक दुर्घटनाले निम्त्याउने मानवीय क्षति र आर्थिक भार राष्ट्रिय समस्याका रूपमा खडा भइरहेका बेला, पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर भएका विभिन्न सवारी दुर्घटनामा १० जनाको दुःखद निधन भएको छ। यस अवधिमा २६६ जना गम्भीर तथा सामान्य घाइते भएका छन्, जसमध्ये केहीको अवस्था चिन्ताजनक रहेको प्रहरीले जनाएको छ। नेपाल प्रहरीको ट्राफिक महाशाखाद्वारा सार्वजनिक गरिएको पछिल्लो तथ्याङ्कले देशको सडक सुरक्षाको अवस्था अझै सन्तोषजनक नरहेको र यसमा सुधारका लागि व्यापक प्रयास आवश्यक रहेको प्रस्ट पारेको छ।
कात्तिक २० गतेको विवरणअनुसार, सबैभन्दा बढी मानवीय क्षति कोशी प्रदेशमा भएको छ। यस प्रदेशमा २ जनाको मृत्यु भएको छ भने ४२ जना घाइते भएका छन्। कोशी प्रदेशका व्यस्त सडक खण्डहरूमा बढ्दो सवारी चाप र चालकको लापरबाहीका कारण दुर्घटनाको जोखिम उच्च रहेको पाइएको छ। त्यस्तै, बागमती प्रदेशमा पनि २ जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ३८ जना घाइते भएका छन्। राजधानी काठमाडौं उपत्यकासमेत समेटिएको यो प्रदेशमा अत्यधिक सवारी चाप, तीव्र गति र ट्राफिक नियमको अपर्याप्त पालना दुर्घटनाका प्रमुख कारकका रूपमा देखिएका छन्।
मधेश प्रदेशमा ३ जनाको मृत्यु हुँदा ३५ जना घाइते भएका छन्। भौगोलिक रूपमा समतल भए पनि यो प्रदेशमा चालकको असावधानी, सवारी साधनको यान्त्रिक गडबडी र सडक पूर्वाधारको गुणस्तरमा कमीका कारण दुर्घटनाको दर चिन्ताजनक रहेको छ। गण्डकी प्रदेशमा २ जनाको मृत्यु भएको छ भने १५ जना घाइते भएका छन्। पहाडी भू-भाग, घुमाउरा सडक र पर्यटकीय मार्गहरूमा हुने दुर्घटनाहरू यहाँको मुख्य चुनौतीका रूपमा रहेका छन्, जसमा यात्रुबाहक सवारी साधनको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।
लुम्बिनी प्रदेशमा १ जनाको मृत्यु र ६६ जना घाइते भएको विवरणमा उल्लेख छ। मृत्यु संख्या अन्य प्रदेशको तुलनामा कम भए पनि घाइतेको संख्या धेरै हुनुले दुर्घटनाको गम्भीरता र व्यापकतालाई दर्शाउँछ। पश्चिम नेपालको यो प्रदेशमा लामो दूरीका सवारी साधन र मालवाहक ट्रकहरूको चाप बढी हुने भएकाले पनि दुर्घटनाको सम्भावना रहन्छ।
यसैगरी, कर्णाली प्रदेशमा २१ जना र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा १२ जना घाइते भएका छन्। यी दुवै प्रदेशमा पछिल्लो २४ घण्टामा मृत्यु हुनेको संख्या शून्य रहेको छ, जुन केही हदसम्म सकारात्मक भए पनि घाइतेहरूको संख्याले सडक सुरक्षाको अवस्थामा सुधारको आवश्यकता औंल्याउँछ। भौगोलिक रूपमा विकट र सडक पूर्वाधारको विकास प्रक्रियामा रहेका यी प्रदेशहरूमा चालकको दक्षता र सवारी साधनको नियमित मर्मतसम्भारमा जोड दिनुपर्ने देखिन्छ। काठमाडौं उपत्यकामा भने कुनै पनि मानवीय क्षति नभए पनि २० जना घाइते भएका छन्। घना शहरी क्षेत्रमा हुने सामान्य दुर्घटनाहरूले पनि ट्राफिक जाम र जनजीवनमा असर पुऱ्याउने गर्छन्।
यी दुर्घटनाका पछाडि मुख्यतया तीव्र गति, चालकको लापरबाही, मादक पदार्थ सेवन, सडकको खराब अवस्था, सवारी साधनको यान्त्रिक गडबडी र ट्राफिक नियमको अपर्याप्त पालना जस्ता कारणहरू जिम्मेवार मानिन्छन्। सडक दुर्घटनाले पीडित परिवारमा मात्र नभई राष्ट्रियस्तरमा पनि ठूलो आर्थिक र सामाजिक भार पुऱ्याउँछ। घाइतेहरूको उपचार खर्च, दीर्घकालीन अपाङ्गता र गुमेको मानव पूँजीले देशको विकासमा प्रत्यक्ष असर पार्छ। सडक सुरक्षालाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखी बहुपक्षीय सहकार्यबाट मात्र यस्तो मानवीय क्षति कम गर्न सकिने विज्ञहरू बताउँछन्। सरकारले सडक सुरक्षा सुधारका लागि विभिन्न अभियान चलाए पनि अपेक्षित नतिजा आउन नसकेकाले ट्राफिक नियमको कडाइका साथ पालना, चालक अनुमति पत्र वितरणमा पारदर्शिता, सवारी साधनको नियमित जाँच, सडक पूर्वाधारको सुधार तथा जनचेतना अभिवृद्धि जस्ता कदमहरू अझ प्रभावकारी ढंगले लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
