यस वर्ष जुम्लाबाट ७ हजार ३३० मेट्रिकटनभन्दा बढी स्याउ निर्यात भएको छ, जसले जिल्लाको अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण योगदान दिएको कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ। यो निर्यातले जुम्लाको उत्पादन क्षमता र राष्ट्रिय बजारमा यसको मागलाई उजागर गर्छ। जुम्लाको स्याउले नेपाली बजारमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सफल भएको छ, जसको प्रत्यक्ष लाभ स्थानीय किसान र व्यवसायीहरूले लिइरहेका छन्।
कृषि विकास कार्यालयका प्रमुख रामभक्त अधिकारीका अनुसार, यस वर्ष जिल्लामा करिब १९ हजार ५०० मेट्रिकटन स्याउ उत्पादन भएको अनुमान छ, जसबाट रु ५५ करोड बराबरको कारोबार हुने अपेक्षा गरिएको छ। किसानहरूले न्यूनतम रु ७५ प्रतिकेजीका दरले बगैँचाबाटै स्याउ बिक्री गरिरहेका छन्, जसले उनीहरूको आयमा उत्साहजनक वृद्धि ल्याएको छ। यस वर्षको उत्पादन र बजार मूल्यले जुम्लाका किसानहरूमा स्याउ खेतीप्रति थप आकर्षण बढाएको छ।
जुम्लामा झण्डै ४ हजार ६०५ हेक्टर (९२ हजार ८० रोपनी) क्षेत्रफलमा स्याउखेती हुने गरेको छ। तातोपानी गाउँपालिका–६ स्थित बाँजारावलाको ७ हजार १४० रोपनी क्षेत्रफलमा गरिएको सामूहिक स्याउ खेती यसको एक सफल उदाहरण हो। यसबाट मात्रै ३४ मेट्रिकटन स्याउ उत्पादन भई रु ३० लाख आम्दानी भएको कार्यालय प्रमुख अधिकारीले बताए। चालु आर्थिक वर्षमा थप १०८ हेक्टर (२ हजार १६० रोपनी) क्षेत्रफलमा स्याउखेती विस्तार गर्ने लक्ष्य कार्यालयले लिएको छ, जसले भविष्यमा उत्पादन र निर्यात बढाउन सहयोग पुर्याउनेछ।
जुम्लामा उच्च गुणस्तरका विविध स्याउका जातहरू खेती गरिन्छ। जम्मा ५२ हेक्टरमा फुजी स्याउ खेती गरिएकोमा यस वर्ष ४९ हेक्टरमा फलेको कृषि कार्यालयले जनाएको छ। फुजी स्याउको विशिष्ट स्वाद र टिकाउपनले बजारमा यसको माग उच्च छ। रेडडेलिसेस, रोयलडेलिसेस, गोल्डेन, रिचा रेड, जनाथन, स्पोर लगायत लोकप्रिय तथा स्थानीय जातका स्याउको पनि व्यापक खेती भई बिक्री वितरण भइरहेको छ। यी विविध जातले स्थानीय तथा राष्ट्रिय बजारको माग पूरा गर्न सघाएका छन्।
यस वर्ष जुम्लाको स्याउले बजारमा विशेष प्राथमिकता पाउनुमा भारतबाट नेपाल भित्रिने स्याउमा लगाइएको प्रतिबन्ध महत्वपूर्ण कारण हो। यसले जुम्लाको अर्गानिक र उच्च गुणस्तरको स्याउलाई राष्ट्रिय बजारमा राम्रो अवसर दिँदै किसानलाई उचित मूल्य र जुम्ली स्याउलाई सुदृढ पहिचान दिएको छ। कतिपय व्यापारीले स्याउलाई कोल्ड स्टोरका साथै निजी घरहरूमा पनि सुरक्षित राखेकाले निर्यात र आम्दानी अझै बढ्ने अनुमान छ, जसले स्याउको बजार अवधि लम्ब्याएर किसानहरूलाई वर्षभरि आम्दानीको स्रोत उपलब्ध गराउन मद्दत गर्छ।
जुम्लाको स्याउ खेती जिल्लाको आर्थिक मेरुदण्डका रूपमा स्थापित छ। कार्यालयका अनुसार, जिल्लाका आठवटै स्थानीय तहका करिब १९ हजार घरधुरी प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा स्याउ खेतीमै निर्भर छन्। यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई टेवा दिँदै रोजगारी सिर्जना गरेको छ। हिमा गाउँपालिकाकी स्थानीय स्याउ व्यापारी माया रोकायाले यस वर्ष १ हजार ५०० कार्टुन स्याउ खरिद गरी नेपालगञ्जसम्म पुर्याएर बिक्री गरेको अनुभवले जुम्ली स्याउको बजार पहुँच देशभर फैलिएको पुष्टि गर्छ। उत्पादन, भण्डारण र बजार व्यवस्थापनमा थप सुधार गर्न सके जुम्लाको स्याउले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अझ ठूलो हिस्सा ओगट्न सक्ने प्रबल सम्भावना छ।
