काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धनप्राप्त नेसनल कलेजले मनोविज्ञान विषयमा स्नातकोत्तर (मास्टर्स) तहको अध्यापन सुरु गर्ने भएको छ। यो कार्यक्रम भारतको प्रतिष्ठित टाटा इन्स्टिच्युट अफ सोसल साइन्सेज (टिस), मुम्बईसँगको सहकार्यमा अगाडि बढाइनेछ, जसले नेपालमा मनोविज्ञान शिक्षा र अभ्यासलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। कलेजले नेपालमा परिपक्व मनोविज्ञान शिक्षा, व्यावसायिक प्रशिक्षण, अनुसन्धान तथा प्रमाणमा आधारित मनोवैज्ञानिक अभ्यासलाई थप सुदृढ बनाउने उद्देश्यसहित यो शैक्षिक कार्यक्रम ल्याएको जनाएको छ।
दुई वर्ष अवधि र चार सेमेस्टरमा विभक्त यो स्नातकोत्तर तह कुल ६० क्रेडिट आवरको हुनेछ। यसलाई पूर्ण रूपमा व्यावहारिक तथा प्रयोगमुखी ढाँचामा तयार पारिएको छ, जसले विद्यार्थीहरूलाई सैद्धान्तिक ज्ञानका साथै वास्तविक संसारमा लागू गर्न सकिने सीपहरू प्रदान गर्नेछ। यो कार्यक्रम काठमाडौं विश्वविद्यालयको एक महत्वपूर्ण ‘कन्स्टिच्युएन्ट’ कार्यक्रमका रूपमा सञ्चालन गरिनेछ, जसले यसको शैक्षिक गुणस्तर र मान्यतालाई सुनिश्चित गर्छ।
कार्यक्रमको औपचारिक शुभारम्भ आगामी असोज २२ गते बिहीबार नेसनल कलेजको सभाहलमा गरिने भएको छ। यसअघि मंगलबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सो जानकारी गराइएको हो। शुभारम्भ समारोहमा काठमाडौं विश्वविद्यालयका उच्च अधिकारीहरू, मनोविज्ञानका प्राध्यापक तथा विज्ञ, सरकारी एवं स्वास्थ्य क्षेत्रका प्रतिनिधि, अनुसन्धानकर्ता, शिक्षाविद्, प्रख्यात मनोवैज्ञानिक र विद्यार्थीहरूको गरिमामय सहभागिता रहनेछ। यसले कार्यक्रमको महत्व र यसप्रतिको सरोकारवालाहरूको चासो दर्शाउँछ।
नेसनल कलेजका प्रिन्सिपल माधवप्रसाद न्यौपानेले यस मास्टर्स कार्यक्रमले शैक्षिक ज्ञान, व्यावसायिक प्रशिक्षण, अनुसन्धान र व्यावहारिक सिकाइलाई एकीकृत गरेको बताए। उनले भने, ‘यसको मुख्य लक्ष्य व्यक्ति, समुदाय र समाजका बदलिँदा आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न सक्ने सक्षम मनोवैज्ञानिक जनशक्ति उत्पादन गर्नु हो। यो कार्यक्रम नेपालको मानसिक स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन महत्वपूर्ण सावित हुनेछ।’
नेसनल कलेज मनोविज्ञान विभागकी प्रमुख प्रा. डा. रिता श्रेष्ठले समाजका विभिन्न क्षेत्रमा दक्ष र योग्य मनोविज्ञान जनशक्तिको माग तीव्र गतिमा बढिरहेको बताएकी छिन्। उनले भनिन्, ‘यो पाठ्यक्रमले सोही खाडल पुर्ने गरी विद्यार्थीलाई व्यावसायिक रूपमा दक्ष बनाउनेछ।’ उनका अनुसार यो कार्यक्रमले समसामयिक मानसिक तथा मनोवैज्ञानिक चुनौतीहरू जस्तै व्यक्ति, परिवार, संस्था र समाजले झेलिरहेका समस्याहरूको समाधान गर्न उपयोगी हुनेछ।
यस कार्यक्रममा मनोविज्ञानका छ वटा महत्वपूर्ण क्षेत्रहरू समेटिनेछन्। ती क्षेत्रहरूमा क्लिनिकल मनोविज्ञान, परामर्श मनोविज्ञान, जेरोसाइकोलोजी (ज्येष्ठ नागरिकसम्बन्धी मनोविज्ञान), फोरेन्सिक मनोविज्ञान, बाल तथा किशोर मनोविज्ञान, समुदाय, विपद्, मानसिक स्वास्थ्य तथा ट्रमा मनोविज्ञान रहेका छन्। यी विविध क्षेत्रहरूको समावेशनले विद्यार्थीहरूलाई विभिन्न विशेषज्ञता हासिल गर्न र समाजको बहुआयामिक आवश्यकता पूरा गर्न सक्षम बनाउनेछ।
प्रा. डा. श्रेष्ठले विद्यार्थीहरूले मनोवैज्ञानिक सिद्धान्तको गहन अध्ययनसँगै व्यावहारिक सिकाइमार्फत व्यावसायिक सीप विकास गर्ने, अनुसन्धानमा संलग्न हुने, प्रमाणमा आधारित ज्ञान निर्माण गर्ने र सुपरिवेक्षणसहितको व्यावहारिक अनुभव प्राप्त गर्ने बताइन्। यसले उनीहरूलाई मानसिक स्वास्थ्यका नयाँ आयामहरू बुझ्न र भविष्यको शैक्षिक तथा व्यावसायिक वृत्तिका लागि ठोस आधार तयार गर्न मद्दत पुग्ने उनको भनाइ छ। यो कार्यक्रम नेपालमा मानसिक स्वास्थ्य सेवाको विकास र विस्तारमा कोशेढुंगा साबित हुने विश्वास लिइएको छ।
