अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको होर्मुज स्ट्रेटसम्बन्धी प्रस्तावलाई ‘अपर्याप्त’ भन्दै अस्वीकार गरेको बताएका छन्। टाइम म्यागजिनलाई हालै दिएको एक विस्तृत अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले इरानसँगको तनाव, सम्भावित वार्ता र होर्मुज स्ट्रेटको रणनीतिक महत्त्वबारे आफ्नो धारणा स्पष्ट पारेका हुन्। बिहीबार प्रकाशित उक्त अन्तर्वार्तामा उनले इरानमाथि कडा चेतावनी दिँदै अमेरिकाको अडानबारे प्रकाश पारेका थिए।
राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार इरानको वर्तमान आर्थिक अवस्था ‘निकै खराब’ रहेको छ। अर्थतन्त्र कमजोर भइरहेकाले इरान सम्झौताका लागि इच्छुक रहेको दाबी गर्दै उनले अमेरिकाले भने ‘वास्तविक र अर्थपूर्ण सम्झौता’ मात्र स्वीकार गर्ने अडान दोहोर्याए। उनले अगाडि भने, “मैले एक वर्षअघि अस्वीकार गरेको विषयमा अहिले सहमत हुनेछैन।” ट्रम्पले इरानलाई ‘ध्वस्त हुनसक्ने’ चेतावनी दिँदै यो सम्भावना यथार्थपरक रहेको समेत बताए।
होर्मुज स्ट्रेट खोल्ने विषयमा इरानले राखेको प्रस्तावका केही पक्ष आफूले अध्ययन गरेको स्वीकार गर्दै ट्रम्पले त्यसलाई ‘पर्याप्त नभएको’ भन्दै खारेज गरे। उनले अमेरिकाले इरानका लागि होर्मुज स्ट्रेट बन्द गरेको र उक्त क्षेत्रमा अमेरिकाको पूर्ण नियन्त्रण रहेको दाबी पनि गरे। यो जलमार्ग विश्वको महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग भएकाले यसको रणनीतिक महत्त्वमा जोड दिँदै उनले अमेरिकी सुरक्षा हितका लागि यसको नियन्त्रण अपरिहार्य रहेको संकेत दिएका थिए।
अमेरिकी सेनाको सामर्थ्यबारे बोल्दै ट्रम्पले अमेरिकासँग ठूलो मात्रामा हतियार रहेको र अहिले पनि ठूलो परिमाणमा हतियार भण्डारण भइरहेको जानकारी दिए। उनले यी हतियार मित्रराष्ट्रहरूलाई वितरण गरिने योजना रहेको पनि उल्लेख गरे। ट्रम्पले अमेरिकी सेनासँग गोलाबारुदको अभाव रहेको भनी आएका समाचारहरूलाई अधिकांशतः ‘झुटा समाचार’ को संज्ञा दिँदै खण्डन गरे। यसले अमेरिकी सैन्य क्षमतामाथि प्रश्न उठाउने प्रयासहरू निराधार रहेको उनको तर्क थियो।
इरानलाई आणविक हतियार राख्न कुनै पनि हालतमा अनुमति दिन नसकिने ट्रम्पले दृढतापूर्वक बताए। उनका अनुसार इरानले आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोकिनुपर्छ र अमेरिका यसलाई रोक्न पूर्ण प्रतिबद्ध छ। इरानको आणविक कार्यक्रमले क्षेत्रीय र विश्वव्यापी सुरक्षामा पार्ने गम्भीर प्रभावबारे अमेरिका सजग रहेको उनको भनाइ थियो। उनले मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानमाथि पुन: आक्रमण हुनसक्ने सम्भावना पनि रहेको संकेत गरे, जसले अमेरिकी प्रशासनको कडा मनोवृत्तिलाई थप बल पुर्याउँछ।
इरानसँग सम्झौता भएपश्चात् विश्व बजारमा तेलको मूल्य यसअघि झैं घट्ने सम्भावना पनि ट्रम्पले औंल्याए। उनले इरानमाथि लागेका प्रतिबन्धहरू र सम्भावित सम्झौताले विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा पार्ने प्रभावको विश्लेषण प्रस्तुत गरे। यो आर्थिक पक्ष इरानलाई वार्ताको टेबुलमा ल्याउनका लागि एक महत्त्वपूर्ण कडी भएको उनको आशय थियो। समग्रमा, राष्ट्रपति ट्रम्पको अन्तर्वार्ताले इरानप्रति वाशिंगटनको कठोर नीति, होर्मुज स्ट्रेटको भूराजनीतिक महत्त्व, र आणविक अप्रसारको मुद्दामा अमेरिकाको अटल अडानलाई उजागर गरेको छ। उनले इरानलाई कूटनीतिक समाधानका लागि दबाब दिँदै सैन्य विकल्पलाई पनि खुला राखेको सन्देश दिएका छन्।
