बाढीले पुरेको वा क्षति पुर्याएको घरमा पस्दा के गर्ने, के नगर्ने
हालै भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले सयौँ घरहरूलाई बगाएको छ भने कैयौँमा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। नदी किनारमा अवस्थित धेरै घरहरू अझै हिलोमा गाडिएका छन् र कतिपयको संरचनामा गम्भीर क्षति देखिएको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रका केही स्थानीय बासिन्दाहरूले हिलो पन्छाउँदै घरमा फर्किने प्रयास गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा बाढीले क्षति पुर्याएका वा पुरिएका घरहरूमा प्रवेश गर्दा अपनाउनुपर्ने सावधानीबारे जान्न आवश्यक छ।
शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभाग अन्तर्गत पुनर्निर्माण, पुनर्स्थापना तथा प्रबलीकरण महाशाखाका उपमहानिर्देशक प्रकाश अर्यालले बाढी प्रभावित घरहरूमा प्रवेश गर्दा अपनाउनुपर्ने सुरक्षा मापदण्डबारे महत्त्वपूर्ण जानकारी दिनुभएको छ। उहाँका अनुसार, हतारमा घरमा पस्दा थप जोखिम निम्तिन सक्ने भएकाले अत्यन्त सतर्कता अपनाउनुपर्छ।
घरमा प्रवेश गर्नुअघि गरिने प्रारम्भिक मूल्याङ्कन:
अर्यालका अनुसार, घरभित्र पस्नुअघि बाहिरबाटै घरको अवस्थाको सूक्ष्म निरीक्षण गर्नुपर्छ। घरको जग, भित्ता र छतमा कुनै ठूला दरार वा भाँचिएको भाग छ कि छैन, भत्किने जोखिम कति छ भनेर अनुमान गर्नुपर्छ। यदि घरको संरचनामा गम्भीर क्षति देखिएमा, जस्तै – घर ढल्किएको, ठूलो चर्किएको वा भत्किएको अवस्थामा, तत्काल घरभित्र प्रवेश गर्नु हुँदैन। यस्तो अवस्थामा इन्जिनियर वा सम्बन्धित प्राविधिकको सल्लाह र निरीक्षणबिना प्रवेश गर्नु ज्यानमारा हुन सक्छ। साथै, वरपरका बिजुलीका तारहरू लत्रिएका वा काटिएका छन् कि, ग्यास चुहावट भएको छ कि भन्ने कुरामा पनि ध्यान दिनुपर्छ।
घरभित्र पस्दा अपनाउनुपर्ने सावधानीहरू:
- सुरक्षा उपकरणको प्रयोग: घरभित्र पस्दा अनिवार्य रूपमा बलियो बुट, पन्जा र हेलमेट लगाउनुपर्छ। बाढीको हिलोमा फोहोर र हानिकारक वस्तु हुन सक्छन् भने भत्किएको संरचनाबाट टाउकोमा चोट लाग्न सक्छ।
- बिजुली र ग्यासको सुरक्षा: घरको मुख्य बिजुलीको स्विच बन्द गर्नुहोस् र ग्यासको रेगुलेटर पनि बन्द छ भनी सुनिश्चित गर्नुहोस्। पानीले भिजेका बिजुलीका उपकरणहरू चलाउने प्रयास नगर्नुहोस्। आवश्यक परेमा विद्युत प्राधिकरण र ग्यास वितरण कम्पनीका प्राविधिकहरूलाई खबर गर्नुहोस्।
- हिलो र फोहोरको व्यवस्थापन: घरभित्र पसेको हिलो र फोहोरलाई तुरुन्तै हटाउने प्रयास गर्नुहोस्। हिलो र पानीमा कीटाणु तथा रोगका जीवाणुहरू हुन सक्छन्। हिलो पन्छाउँदा मास्कको प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।
- संरचनागत स्थिरताको जाँच: घरभित्र प्रवेश गरेपछि पनि भित्ता, छत र भुइँको अवस्था सावधानीपूर्वक जाँच्नुहोस्। कुनै असामान्य आवाज वा हल्लिएको महसुस भएमा तत्काल घरबाहिर निस्कनुहोस्।
- स्वच्छता र सुख्खा राख्ने: घरभित्रको हिलो र फोहोर हटाइसकेपछि घरलाई राम्ररी सफा गरी सुख्खा बनाउनुपर्छ। रोगको संक्रमणबाट बच्नका लागि कीटनाशक र सफाइ सामग्रीको प्रयोग गर्नुहोस्। घरलाई सकेसम्म घाम र हावा लाग्ने गरी खुला राख्नुपर्छ।
घर मर्मत र पुनर्निर्माणका लागि:
उपमहानिर्देशक अर्यालका अनुसार, यदि घरको संरचनामा ठूलो क्षति पुगेको छ भने, मर्मत वा पुनर्निर्माणका लागि योग्य इन्जिनियर वा भवन प्राविधिकको सल्लाह लिनु अनिवार्य छ। उनीहरूको विशेषज्ञताले घरको सुरक्षित पुनर्निर्माण सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्छ। हतारमा वा गैर-प्राविधिक तरिकाले मर्मत गर्दा भविष्यमा थप जोखिम निम्तिन सक्छ। घर बिमा गरेका व्यक्तिहरूले बिमा कम्पनीलाई तत्काल जानकारी गराई आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाउनुपर्छ।
बाढीपछिको अवस्थामा घर फर्कंदा धैर्यता र विवेक प्रयोग गर्नु नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। व्यक्तिगत सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर मात्र अन्य कामहरू गर्नुपर्नेमा उपमहानिर्देशक अर्यालले जोड दिनुभएको छ।
