पश्चिम नवलपरासी, असोज १० गते ।
नारायणी नदीको गण्डक ब्यारेजमा यस वर्षकै उच्च पानीको बहाव मापन भएको छ, जसका कारण पश्चिम नवलपरासीको सुस्ता गाउँपालिका क्षेत्रमा व्यापक डुबान भई जनजीवन अस्तव्यस्त बनेको छ । शनिबार दिउँसो ३ बजे ब्यारेज क्षेत्रमा पानीको बहाव तीन लाख चार सय क्युसेक पुगेको हो, जुन यस वर्षको सबैभन्दा उच्च मापन हो र जोखिमको तहभन्दा निकै माथि मानिन्छ।
पुरानो संरचना रहेको गण्डक ब्यारेजका लागि तीन लाख क्युसेकभन्दा बढी पानीको बहावलाई गम्भीर जोखिमको तहका रूपमा परिभाषित गरिएको छ। अत्यधिक पानीको चाप थेग्नका लागि ब्यारेजका सम्पूर्ण ३६ वटा ढोका पूर्णरूपमा खोलिएको छ। भारतीय पक्षद्वारा निर्मित यो ब्यारेजको क्षमता र यसको व्यवस्थापनले तल्लो तटीय क्षेत्रको सुरक्षामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्दछ। लगातारको वर्षा र नदीमा पानीको सतह बढेसँगै ब्यारेजमाथि दबाब बढेको हो।
नारायणी नदीमा पानीको बहाव लगातार बढ्दै गएपछि सुस्ता गाउँपालिकाको तल्लो तटीय क्षेत्र डुबानमा परेको छ। सुस्ता, जो भौगोलिक रूपमा नदीले घेरिएको टापुजस्तो भूभाग हो, बर्सेनि बाढीको चपेटामा पर्दै आएको छ। यस वर्ष भने नदीले आफ्नो धार सुस्ता गाउँतर्फ सोझ्याएकाले जोखिम अझै बढेको छ। गाउँका बस्तीहरू पानीमा डुबेका छन् भने स्थानीयहरूको घर, खेतबारी र जीविकोपार्जनमा ठूलो क्षति पुगेको छ।
डुबानका कारण सुस्ता गाउँपालिकाका १६५ घरपरिवार विस्थापित भएका छन्। उनीहरूलाई गाउँपालिकाभित्रै रहेका विभिन्न आश्रयस्थल तथा सुरक्षित स्थानहरूमा सारिएको छ। विस्थापित परिवारमा करिब ८०० भन्दा बढी व्यक्तिहरू रहेको अनुमान गरिएको छ। आश्रयस्थलहरूमा खाद्यान्न, शुद्ध पिउने पानी, औषधी तथा अन्य आधारभूत आवश्यकताको व्यवस्थापनका लागि स्थानीय प्रशासन र विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरू समन्वय गरिरहेका छन्। यद्यपि, रातिका समयमा आश्रयस्थलहरूमा समेत थप जोखिम हुन सक्ने सम्भावनालाई मध्यनजर गर्दै विस्थापितहरूलाई नारायणी नदी वारि सुरक्षित स्थानमा सार्ने प्रयास भइरहेको छ।
सशस्त्र प्रहरी उपरीक्षक गोविन्दबहादुर खातीका अनुसार, डुबानमा फसेका घरहरूबाट २१ जनालाई सफलतापूर्वक उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल प्रहरी, र स्थानीय स्वयंसेवकहरूको संयुक्त टोलीले डुबान प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार कार्यलाई तीव्रता दिएको छ। डुंगामा चढेर घर-घरमा पुगी जोखिममा परेका मानिसहरूको खोजी तथा उद्धार भइरहेको छ। विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा तथा अशक्तहरूलाई प्राथमिकताका साथ सुरक्षित स्थानमा पुर्याइएको छ।
यस वर्ष नारायणी नदीको बहाव पश्चिम नवलपरासीको सुस्ता गाउँपालिकातर्फ केन्द्रित हुनुले भविष्यमा पनि यस क्षेत्रमा बाढीको जोखिम उच्च रहने संकेत दिएको छ। नदीको कटान र बहाव परिवर्तनले खेतीयोग्य जमिनको क्षति, बस्ती स्थानान्तरणको चुनौती र दीर्घकालीन रूपमा स्थानीयको जीवनशैलीमा ठूलो प्रभाव पार्ने देखिएको छ। प्रशासनले नदीको बहाव र जलस्तरको निरन्तर निगरानी गरिरहेको र कुनै पनि अप्रिय घटनाबाट बच्न उच्च सतर्कता अपनाएको जानकारी दिएको छ।
हाल नदीको जलस्तर केही कम भए पनि जोखिम पूर्णरूपमा टरेको छैन। प्रभावित क्षेत्रमा राहत र उद्धार कार्य जारी छ भने विस्थापित परिवारहरूको पुनर्स्थापन र दीर्घकालीन समाधानका उपायहरूको खोजी भइरहेको छ। स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार र संघीय सरकारबीचको समन्वयमा आवश्यक सहयोग पुर्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको छ।
