राष्ट्रसङ्घमा ट्रम्पले क्युबालाई ‘विफल राष्ट्र’ भनेपछि क्युबाली प्रतिनिधिहरू बाहिरिए
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय महासभामा संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले क्युबालाई “विफल राष्ट्र”को सङ्ज्ञा दिएपछि क्युबाली प्रतिनिधिमण्डलले त्यसको साङ्केतिक विरोध गर्दै सभाकक्षबाट बहिर्गमन गरेको छ। ट्रम्पले सम्बोधन गरिरहेका बेला क्युबाली प्रतिनिधिहरू उठेर बाहिरिएको दृश्यले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा भूराजनीतिक तनावलाई उजागर गरेको छ।
ट्रम्पले आफ्नो पहिलो महासभा सम्बोधनमा क्युबाका अतिरिक्त भेनेजुएला, इरान र उत्तर कोरिया जस्ता राष्ट्रहरूको आलोचना गरेका थिए। उनले यी राष्ट्रका सरकारहरूले आफ्ना नागरिकमाथि दमन गरेको र अस्थिरता फैलाएको आरोप लगाएका थिए। ट्रम्पको यस नीतिले अमेरिकी ‘अमेरिका फर्स्ट’ (America First) सिद्धान्त र एकपक्षीयतावादी विदेश नीतिको झलक दिएको थियो, जसमा उनले राष्ट्रिय सार्वभौमिकतालाई प्राथमिकता दिँदै अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको भूमिकामाथि प्रश्न उठाएका थिए। उनको यो अडानले विश्वव्यापी कूटनीतिमा नयाँ बहसको सुरुवात गरेको थियो।
यो घटना संयुक्त राज्य अमेरिका र क्युबाबीचको सम्बन्धमा आएको पछिल्लो उतारचढावको परिचायक हो। पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामाको कार्यकालमा दुई देशबीचको सम्बन्ध सामान्यीकरण गर्ने प्रयासस्वरूप कूटनीतिक सम्बन्ध पुनःस्थापना गरिएको थियो, जसले दशकौँ लामो शीतयुद्धकालीन कटुतालाई केही हदसम्म कम गरेको थियो। यद्यपि, ट्रम्प प्रशासनले ओबामाकालीन नीतिहरूलाई उल्ट्याउँदै क्युबामाथि पुनः आर्थिक र यात्रा प्रतिबन्धहरू लगाएको थियो। यसले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई पुनः तनावपूर्ण स्थितिमा पुर्याएको थियो।
क्युबाले लामो समयदेखि अमेरिकी हस्तक्षेप र आर्थिक नाकाबन्दीको विरोध गर्दै आएको छ। ट्रम्पको ‘विफल राष्ट्र’ को टिप्पणीलाई क्युबाली सरकारले आफ्नो सार्वभौमिकता र समाजवादी क्रान्तिको अपमानका रूपमा लिएको छ। क्युबाली अधिकारीहरूले आफ्नो देशले स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक विकासमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको दाबी गर्दै आएका छन्, जबकि अमेरिकाले लगाएको नाकाबन्दीले क्युबाको आर्थिक विकासमा अवरोध पुर्याएको उनीहरूको तर्क छ। प्रतिनिधिमण्डलका सदस्यहरूको बहिर्गमन एउटा प्रतीकात्मक विरोध थियो, जसले अमेरिकी आरोपहरू पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको संकेत गर्दछ। क्युबाली विदेश मन्त्रालयले पछि जारी गरेको विज्ञप्तिमा ट्रम्पका टिप्पणीहरूलाई ‘अपमानजनक र अस्वीकार्य’ भनिएको थियो र यस्ता आरोपहरू क्युबाको आन्तरिक मामिलामाथिको हस्तक्षेप भएको स्पष्ट पारिएको थियो।
यस घटनाले राष्ट्रसङ्घीय महासभा जस्तो उच्चस्तरीय मञ्चमा हुने कूटनीतिक मर्यादा र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका संवेदनशीलतामाथि प्रश्न उठाएको छ। राष्ट्रहरूबीचको मतभेदलाई सम्मानजनक ढङ्गले सम्बोधन गर्नुको सट्टा सार्वजनिक रूपमा कठोर टिप्पणी गर्दा कूटनीतिक सम्बन्ध थप जटिल बन्ने जोखिम रहेको विज्ञहरू बताउँछन्। यसले ल्याटिन अमेरिकी क्षेत्रमा अमेरिकाको प्रभाव र क्युबा, भेनेजुएला जस्ता समाजवादी झुकाव भएका राष्ट्रहरूसँगको सम्बन्धलाई थप तिक्त बनाउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले ट्रम्पको नीतिलाई मिश्रित प्रतिक्रिया दिएको थियो। केही देशहरूले वाशिङ्टनको क्युबाप्रतिको कडा अडानलाई समर्थन गरे भने, अन्यले वार्ता र कूटनीति मार्फत समस्या समाधानको वकालत गरे। यो घटनाले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको भूमिका, सदस्य राष्ट्रहरूको सार्वभौमिकताको सम्मान र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा शक्ति राष्ट्रहरूको प्रभावको बहसलाई थप चर्काएको छ।
