तस्बिर स्रोत, Getty Images
इरानविरुद्ध अमेरिका–इजरेल संयुक्त युद्ध सुरु भएको तीन हप्ता बितिसक्दा द्वन्द्व अनिश्चितता र मिश्रित सन्देशको तुवाँलोमा रुमलिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका सार्वजनिक टिप्पणीहरू प्रायः धरातलीय यथार्थसँग मेल खाँदैनन्। ट्रम्पले युद्ध “धेरै हदसम्म पूर्ण भइसकेको” दाबी गरे पनि, जलसेनाको एउटा इकाई सहितको नयाँ अमेरिकी स्थल फौज यस क्षेत्रतर्फ गइरहेको छ। इरानी लक्ष्यहरूमा अमेरिका र इजरेलको बमबारी तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण जारी नै छ। विश्वको २० प्रतिशत तेल निर्यात हुने ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ खोल्नुलाई ट्रम्पले “साधारण सैन्य चालबाजी” भने पनि, हाल इरानले अनुमति दिएका जहाजहरू मात्र उक्त जलक्षेत्र पार गर्न पाएका छन्।
ट्रम्पका मिश्रित सन्देश र चेतावनी
राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानी सेना “समाप्त भइसकेको” दाबी गरे पनि, ड्रोन र क्षेप्यास्त्रहरूले अमेरिका-ब्रिटेनको संयुक्त बेस डिएगो गार्सियासम्मका लक्ष्यहरूमा प्रहार गरिरहेका छन्। शनिवार ‘ट्रुथ सोसल’मा उनले इरानलाई ४८ घण्टाभित्र होर्मुज “खतरारहित रूपमा पूर्ण खुला नगरेमा” इरानी ऊर्जा केन्द्रहरूलाई निशाना बनाउने धम्की दिए। युद्धका अमेरिकी सैन्य उद्देश्यहरूमा इरानको सेना, रक्षा पूर्वाधार र परमाणु हतियार कार्यक्रमलाई क्षीण वा नष्ट गर्ने तथा अमेरिकी सहयोगीहरूको रक्षा गर्ने समावेश छन्।
अमेरिकाको आक्रमण अन्त्य गर्ने सम्भावना
तस्बिर स्रोत, Getty Images
ट्रम्पले ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ सुरक्षित गर्ने जिम्मेवारी खाडीका अन्य राष्ट्रहरूको हुनुपर्ने बताएका छन्, अमेरिका ऊर्जामा आत्मनिर्भर भन्दै। यद्यपि, विश्वव्यापी इन्धन बजारको प्रकृतिले मूल्य उतारचढाव अमेरिकी पेट्रोल पम्पहरूमा सिधा प्रभाव पार्छ। उनको ‘ट्रुथ सोसल’ पोस्टमा इरानी शासन परिवर्तन वा “बिना सर्त आत्मसमर्पण”का लागि कुनै आह्वान छैन। ट्रम्पको पछिल्लो उद्देश्यको रूपरेखाले इरानको वर्तमान नेतृत्व कायम रहँदा, तेल निर्यात जारी रहँदा र होर्मुजमाथि केही नियन्त्रणका साथ पनि अमेरिकाले आक्रमण अन्त्य गर्न सक्ने सम्भावना देखाउँछ।
भूमिक सेना र अस्पष्ट रणनीति
तस्बिर स्रोत, Getty Images
सन् १९७९ को इरान क्रान्तिबाट सुरु भएको “युद्ध” अन्त्य गर्ने ट्रम्पको दाबीका बाबजुद, मध्यपूर्वमा अमेरिकी स्थल सेना तैनाथ हुँदैछन्। २,५०० सैनिकसहित नौसेनाको एक युनिट जापानबाट पठाइएको छ र अर्को समूह अप्रिलको मध्यसम्ममा क्यालिफोर्नियाबाट पुग्नेछ। सैन्य विश्लेषकहरूले इरानको मुख्य तेल निर्यात टर्मिनल रहेको खार्ग टापु कब्जा गर्ने अमेरिकाको योजना हुनसक्ने अनुमान छ, जसले तेल ढुवानी रोकी इरानलाई राजस्वबाट वञ्चित गर्न सक्छ। ट्रम्पले इरानमा स्थलगत सेना नपठाइरहेको बताए पनि, “यदि मैले त्यस्तो गरेको भए तपाईँलाई पक्कै पनि बताउने थिइनँ” भन्नुले उनको उद्देश्यमा प्रस्टताको अभाव रहेको संकेत गर्छ।
लामो लडाइँको लागि तयारी?
तस्बिर स्रोत, EPA/Shutterstock
खार्ग टापुमा आक्रमणको धम्कीपछि इरानले रेड सीमा “असुरक्षा” निम्त्याउने र ऊर्जा पूर्वाधारहरूमा “आगो लगाउने” चेतावनी दिएको छ, जसले इरानी प्रतिरोधको जोखिमलाई उजागर गर्छ। गत हप्ता ट्रम्प प्रशासनले इरानविरुद्धको सैन्य कारबाहीका लागि दुई खर्ब अमेरिकी डलर आपत्कालीन कोष माग्न कङ्ग्रेससँग तयारी गरिरहेको जनाएको थियो। यो अनुरोधले ह्वाइट हाउस द्वन्द्व अन्त्य गर्नुको सट्टा महँगो र लामो लडाइँका लागि तयारी गरिरहेको संकेत गर्छ। कङ्ग्रेसको प्रारम्भिक प्रतिक्रिया सतर्कतापूर्ण थियो। “युद्धको कुहिरो” ले सैन्य योजनाकार, राजनीतिज्ञ र नागरिकको धारणालाई पनि धुमिल पारेको छ। इरान युद्ध एउटा मोडमा छ, तर यसको आगामी दिशा रहस्यमै छ।
बीबीसी न्यूज नेपाली यूट्यूबमा पनि छ। हाम्रो च्यानल सब्स्क्राइब गर्न तथा प्रकाशित भिडिओहरू हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्। तपाईँ फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ट्विटरमा पनि हाम्रा सामग्री हेर्न सक्नुहुन्छ। अनि बीबीसी नेपाली सेवाको कार्यक्रम बेलुकी पौने नौ बजे रेडिओमा सोमवारदेखि शुक्रवारसम्म सुन्न सक्नुहुन्छ।
