फाइल तस्वीर
२६ फागुन, काठमाडौं । हालै सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा केही अनौठा तथा विचारणीय नतिजाहरू सार्वजनिक भएका छन् । यसै क्रममा गुल्मी जिल्लाका दुई निर्वाचन क्षेत्रमा प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका दुई जना स्वतन्त्र उम्मेदवारले शून्य मत प्राप्त गरेका छन् । फागुन २१ गते सम्पन्न निर्वाचनको मत परिणामअनुसार गुल्मी क्षेत्र नम्बर १ बाट स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका प्रेमप्रसाद श्रेष्ठ र विमला ज्ञवालीले कुनै पनि मत प्राप्त गर्न सकेनन् । सामान्यतया, निर्वाचनमा उम्मेदवार बनेका व्यक्तिले कम्तीमा आफ्नो र परिवारको मत आफैँलाई दिने अपेक्षा गरिन्छ, तर यी दुवै उम्मेदवारको हकमा त्यो समेत हुन सकेन । यसले उनीहरूले स्वयं मतदान नगरेको वा अन्य कुनै उम्मेदवारलाई मत दिएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ ।
गुल्मी जिल्लामा यसपटक प्रतिनिधि सभा सदस्यका लागि कुल ४३ जना उम्मेदवार चुनावी प्रतिस्पर्धामा होमिएका थिए । यीमध्ये २० जना विभिन्न राजनीतिक दलबाट प्रतिनिधित्व गर्ने उम्मेदवारहरू थिए भने २३ जनाले स्वतन्त्र हैसियतमा उम्मेदवारी दिएका थिए । निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा दलबाट १० जना र स्वतन्त्रबाट ११ जना गरी कुल २१ जना उम्मेदवार मैदानमा थिए । त्यसैगरी, निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा राजनीतिक दलबाट १० जना र स्वतन्त्रबाट १२ जना गरी कुल २२ जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा रहेका थिए । यो तथ्याङ्कले स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको संख्यामा वृद्धि भएको देखाउँछ, जुन पछिल्ला निर्वाचनहरूमा एक प्रवृत्ति नै बन्न पुगेको छ ।
विशेषगरी, नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा डमी उम्मेदवार खडा गर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको देखिन्छ । प्रमुख राजनीतिक दलहरूले आफ्नो रणनीतिको भागको रूपमा यस्ता डमी उम्मेदवारहरूलाई उम्मेदवारी दर्ता गराउने गर्दछन्, जसको मुख्य उद्देश्य भनेको प्रतिस्पर्धी दल वा उम्मेदवारको मत विभाजन गर्नु वा आफ्ना प्रतिस्पर्धीलाई कमजोर बनाउनु हुन्छ । यद्यपि, स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा उम्मेदवारी दिने केही व्यक्तिहरू पनि यस प्रकारका प्रवृत्तिसँग जोडिएको पाइएको छ । उनीहरूले औपचारिक रूपमा उम्मेदवारी दर्ता गराए पनि सक्रिय रूपमा प्रचारप्रसारमा नलाग्ने र कतिपय अवस्थामा आफैँलाई समेत मत नदिने गरेको उदाहरणहरू निर्वाचन आयोगले सार्वजनिक गर्ने अन्तिम मत परिणामबाट स्पष्ट देखिन्छ । यसले निर्वाचन प्रणालीको विश्वसनीयता र उम्मेदवारीको गाम्भीर्यताबारे प्रश्न उठाउने गरेको छ ।
गुल्मी जिल्लाका दुईवटै निर्वाचन क्षेत्रमा गरी कुल २ लाख २९ हजार ७ सय ७७ मतदाता रहेका थिए । तीमध्ये १ लाख १९ हजार ६ सय २५ मत खसेको निर्वाचन कार्यालयले जनाएको छ, जसले करिब ५२ प्रतिशतको हाराहारीमा मतदान भएको देखाउँछ । यसपटकको निर्वाचनमा गुल्मीका दुवै निर्वाचन क्षेत्रमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले विजय हासिल गरेको छ, जुन राजनीतिक परिवर्तनको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ । शून्य मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारहरूको घटनाले निर्वाचन प्रक्रियामा उम्मेदवारहरूको संलग्नताको प्रकृति र समग्र लोकतान्त्रिक अभ्यासमाथि थप विश्लेषण र बहस आवश्यक रहेको देखाउँछ ।
