विश्वव्यापी भूराजनीतिमा तनाव सिर्जना गर्दै अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्व तीव्र हुँदै गएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको मुख्य तेल निर्यात टर्मिनल रहेको महत्वपूर्ण खार्ग टापुमा सैनिक लक्ष्यमा बमबारी गरेको पुष्टि गर्नुभएको छ। अमेरिकी सेनाले लक्ष्य ध्वस्त पारेको र आवश्यकता परे तेल पूर्वाधारलाई समेत निशाना बनाउन सकिने चेतावनी दिएको छ। यसअघि इरानी संसदका अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर कालीबाफले यस्ता आक्रमणले इरानको कडा प्रतिक्रिया निम्त्याउने बताउनुभएको थियो, जसले द्विपक्षीय सम्बन्धमा थप कटुता थपेको छ।
यसैबीच, इरानको राजधानी तेहरानमा वार्षिक प्यालेस्टिनी समर्थक र्यालीका क्रममा एक शक्तिशाली विस्फोट भएको छ। मानवीय क्षति नभए पनि यस घटनाले द्वन्द्वमा दुवै पक्षको दृढता देखाएको छ। अमेरिकाले पनि युद्धमा बल सुदृढ गर्न ३१ औँ मरीन एक्सपेडिसनरी युनिट र उभयचर हमला जहाज ट्रिपोली मध्यपूर्वमा तैनाथ गरेको छ। यी युनिटहरू दूतावास सुरक्षा र उद्धारमा समेत विशेषज्ञ छन्, यद्यपि यो भू-आक्रमणको संकेत नभएको अमेरिकी अधिकारीले बताएका छन्। अमेरिकी नौसेनाले अरब सागरमा विमानवाहक अब्राहाम लिङ्कन सहित १२ जहाज पहिले नै परिचालनमा राखेको थियो।
ट्रिपोली सामेल भएपछि अमेरिकी बल यस क्षेत्रको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो नौसैनिक उपस्थिति बन्नेछ। इरानले इजरायल र खाडीका छिमेकी देशमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण जारी राखेको छ। विश्व व्यापारको करिब पाँच भाग तेल ढुवानी हुने होर्मुजको स्ट्रेट प्रायः अवरुद्ध हुँदै आएको छ, जसले खाडीको तेल आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा गम्भीर दबाब सिर्जना गरेको छ। यस द्वन्द्वको मानवीय सङ्कट पनि गहिरिँदै गएको छ। लेबनानमा इरान समर्थित हिजबुल्लाहमाथिको इजरायली हमलामा ८०० भन्दा बढीको ज्यान गएको र ८ लाख ५० हजारभन्दा बढी विस्थापित भएका छन्, जसमध्ये ७७३ लेबनानीले ज्यान गुमाएका छन् (१०० भन्दा बढी बालबालिका र १८ स्वास्थ्यकर्मी)।
अमेरिकाले युद्ध सुरु भएयता १५ हजार भन्दा बढी इरानी लक्ष्यमा हमला गरेको छ र प्रतिदिन १ हजार भन्दा बढी आक्रमण भइरहेको छ। अमेरिकाले पनि यस द्वन्द्वमा क्षति बेहोरेको छ; पश्चिमी इराकमा इन्धन आपूर्ति विमान दुर्घटनामा ६ जना चालक दलका सदस्यको मृत्यु भएको छ, जुन सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको चौथो अमेरिकी विमान दुर्घटना हो। यसअघि तीन अमेरिकी लडाकू जहाज मित्र राष्ट्रको गल्तीपूर्ण फायरले क्षतिग्रस्त भएका थिए। समग्रमा, यस द्वन्द्वले विश्वव्यापी अर्थतन्त्र, खाडी क्षेत्रको सुरक्षा र मानवीय सङ्कटमा गम्भीर प्रभाव पारेको छ। ऊर्जा र तेल आपूर्तिमा जोखिम बढेको, लाखौं नागरिक विस्थापित भएका र सम्पत्ति नष्ट भएको अवस्थामा दुवै पक्षको कडा प्रतिकारले यसलाई अझ जटिल र खतरनाक बनाएको छ। (रासस/एपी)
