काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्र संघको डेटा गभर्नेन्स कार्यसमूहका सदस्य तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र साइबर सुरक्षा नीतिसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञ निक एस्टन–हार्ट नेपाल आइपुगेका छन् । ‘नेसनल एआई समिट २०२६’ मा प्रमुख वक्ताका रूपमा सहभागिता जनाउन उनी कात्तिक २० गते बिहीबार नेपाल आइपुगेका हुन् । राजधानीको होटल हिमालयमा कात्तिक २२ गते शनिबार आयोजना हुने यस महत्वपूर्ण सम्मेलनले नेपालको एआई क्षमता अभिवृद्धिमा विशेष जोड दिनेछ ।
सम्मेलनको आयोजक संस्था डिजिटल मिडिया फाउन्डेसनका अध्यक्ष प्रवेश सुवेदीले जानकारी दिएअनुसार निक एस्टन–हार्टले विश्वव्यापी एआई प्रतिस्पर्धामा नेपालजस्ता विकासोन्मुख राष्ट्रहरूले कसरी आफ्नो स्थान सुरक्षित गर्न सक्छन् भन्ने विषयमा केन्द्रित रहेर मन्तव्य प्रस्तुत गर्नेछन् । उनको प्रस्तुतिमा विश्वव्यापी एआई प्रतिस्पर्धाको वर्तमान परिदृश्य, डिजिटल सार्वभौमिकताको अवधारणा, र नेपालमा एआईको रणनीतिक सम्भावना तथा चुनौतीहरूजस्ता गहन विषयहरू समेटिनेछन् ।
एस्टन–हार्ट लामो समयदेखि डिजिटल प्रविधि, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, डिजिटल गभर्नेन्स र साइबर सुरक्षा सम्बन्धी विश्वव्यापी नीति निर्माणमा सक्रिय छन् । दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि उनले संयुक्त राष्ट्र संघका सदस्य राष्ट्रहरू, बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूसँगको सहकार्यमा डिजिटल अर्थतन्त्र र प्रविधि सम्बन्धी नीतिगत फ्रेमवर्कहरू विकास गर्न अग्रणी भूमिका खेल्दै आएका छन् । उनको नेपाल भ्रमण र सम्मेलनमा हुने सहभागिताले नेपालको एआई क्षेत्रका लागि महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टिकोण र अनुभव आदानप्रदान गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ ।
यस वर्षको ‘नेसनल एआई समिट २०२६’ ‘फ्रम प्रमिस टु प्रोग्रेस : अपस्केलिङ नेपाल्स एआई क्यापासिटी’ (प्रतिबद्धतादेखि प्रगतिसम्म : नेपालको कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षमता विस्तार) भन्ने मूल नाराका साथ आयोजना हुँदैछ । यो नाराले नेपालको एआई क्षमतालाई ठोस कार्ययोजनाका साथ अगाडि बढाउने प्रतिबद्धतालाई प्रतिविम्बित गर्दछ । सम्मेलनको मुख्य उद्देश्य नेपालमा एआईको विकास, यसको सम्भावित उपयोग, आवश्यक नीतिगत सुधार र दक्ष जनशक्तिको उत्पादनमा छलफल केन्द्रित गर्नु हो ।
एक दिवसीय यस सम्मेलनमा नेपालसहित अमेरिका, बेलायत, जापान र सिंगापुरमा कार्यरत एआई तथा प्रविधि क्षेत्रका विज्ञहरू, नीतिनिर्माताहरू, अनुसन्धानकर्ताहरू, उद्यमीहरू र सञ्चारकर्मीहरू सहित विभिन्न क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहने आयोजकले जनाएको छ । यस्तो बृहत् सहभागिताले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र ज्ञानलाई नेपालको सन्दर्भमा कसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा फलदायी बहसको वातावरण सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सम्मेलनले नेपालमा एआईको लागि उपयुक्त नीतिगत वातावरण निर्माण गर्न, स्थानीय प्रतिभाहरूलाई प्रोत्साहन गर्न, नवीन प्रविधिहरूलाई आत्मसात् गर्न र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका लागि मार्ग प्रशस्त गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ । यसले नेपालको डिजिटल रुपान्तरणको यात्रामा एआईलाई एक सशक्त उत्प्रेरकका रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्नेछ, जसबाट मुलुकको आर्थिक तथा सामाजिक विकासमा टेवा पुग्नेछ ।
