वैशाख ५, २०८३ शनिबार १३:५१:२४
तेहरान/इस्लामाबाद : पाकिस्तानी सेना प्रमुख जनरल असिम मुनिरले इरानको तीन दिने औपचारिक भ्रमण सफलतापूर्वक सम्पन्न गरी स्वदेश फर्किएका छन्। यस उच्चस्तरीय भ्रमणको मुख्य उद्देश्य अमेरिका र इरानबीच गहिरिँदै गएको भूराजनीतिक तनावलाई कम गर्न तथा मध्यपूर्वमा शान्ति र स्थायित्व प्रवर्द्धनका लागि महत्त्वपूर्ण कूटनीतिक पहल गर्नु रहेको थियो। भ्रमणका क्रममा उनले इरानका शीर्ष नेतृत्व र सुरक्षा अधिकारीहरूसँग क्षेत्रीय सुरक्षा, द्विपक्षीय सम्बन्ध र मध्यस्थताका विषयमा गहन भेटवार्ता तथा छलफल गरेका छन्।
पाकिस्तानी सेनाको सार्वजनिक सम्बन्ध निर्देशनालय (आईएसईपीआर) द्वारा जारी विज्ञप्तिअनुसार, जनरल मुनिरले इरानी राष्ट्रपति मसउद पेजेस्कियान, संसदका सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफ, विदेशमन्त्री अब्बास अराघची र खातम अल-अन्बिया मुख्यालयका कमाण्डर मेजर जनरल अली अब्दुल्लाही लगायतका उच्च पदस्थ अधिकारीहरूसँग छुट्टाछुट्टै द्विपक्षीय वार्ता गरेका थिए। यी भेटवार्तामा क्षेत्रीय सुरक्षा चुनौतीहरू, दुई छिमेकी राष्ट्रहरूबीच रक्षा सहकार्यको सुदृढीकरण, र विशेष गरी अमेरिका तथा इरानबीचको असहज सम्बन्धलाई सामान्यीकरण गर्ने उपायहरूबारे विस्तृत विचारविमर्श भएको थियो।
सैन्य प्रवक्ताले जनरल मुनिरको यस भ्रमणलाई मध्यपूर्वको जटिल द्वन्द्वलाई सैन्य बल प्रयोग नगरी वार्ता र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्ने पाकिस्तानको ‘अटल प्रतिबद्धता’ को महत्त्वपूर्ण कडीका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। पाकिस्तानले यस क्षेत्रमा दिगो शान्ति, स्थिरता र आर्थिक समृद्धिलाई प्रवर्द्धन गर्नका लागि निरन्तर प्रयास गर्दै आएको छ। क्षेत्रीय शान्ति प्रक्रियामा पाकिस्तानको सक्रिय संलग्नताले यस क्षेत्रमा बढ्दो तनावलाई कम गर्न, द्वन्द्वको सम्भावित विस्तारलाई रोक्न र लाखौं मानिसको जीवनमा सकारात्मक प्रभाव पार्न मद्दत पुग्ने विश्वास गरिएको छ। इरान र अमेरिकाबीचको कटुताले सिर्जना गरेको अनिश्चितताले समग्र क्षेत्रको विकास र सुरक्षामा नकारात्मक असर पारिरहेको पृष्ठभूमिमा पाकिस्तानको यो पहल थप सान्दर्भिक बनेको छ।
जनरल मुनिरको यो कूटनीतिक दौडधुप आगामी केही दिनमा इस्लामाबादमा आयोजना हुने भनिएको शान्ति वार्ताको नयाँ चरणअघि भएको हो। पाकिस्तानले ऐतिहासिक रूपमा अमेरिका र इरान दुवैसँग सन्तुलित तथा सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध कायम राख्दै आएको छ, जसले गर्दा उसलाई दुई देशबीच मध्यस्थता गर्ने अनुपम अवसर प्राप्त भएको छ। लामो समयदेखि गहिरिएको अमेरिका-इरान तनावले मध्यपूर्वमा अस्थिरता बढाएको छ र यसले विश्वव्यापी ऊर्जा बजार तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मार्गहरूमा समेत असर पार्न सक्ने जोखिम रहेको छ। पाकिस्तानले आफ्नो भूभागको सुरक्षा, क्षेत्रीय स्थायित्व र आर्थिक हितका लागि यो मध्यस्थता भूमिकालाई अत्यन्त महत्त्वपूर्ण ठानेको छ। यसले दुवै देशलाई एक साझा बिन्दुमा ल्याई रचनात्मक संवादको वातावरण सिर्जना गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
जनरल मुनिरको तेहरान भ्रमणले क्षेत्रीय शान्ति र सुरक्षाका लागि पाकिस्तानको रणनीतिक प्रतिबद्धतालाई पुन: पुष्टि गरेको छ। यस भ्रमणले जटिल भूराजनीतिक समस्याहरूको समाधान केवल सैन्य कारबाहीबाट नभई रचनात्मक कूटनीतिक पहलहरूमार्फत मात्र सम्भव छ भन्ने पाकिस्तानको दृढ विश्वासलाई झल्काउँछ। इरान र पाकिस्तानबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउनुका साथै क्षेत्रीय स्थायित्वका लागि साझा समझदारी विकास गर्न यो भ्रमण फलदायी भएको अपेक्षा गरिएको छ। आगामी इस्लामाबाद वार्ताले यस मध्यस्थता प्रयासलाई थप गति दिने र अमेरिका-इरान सम्बन्धमा सकारात्मक मोड ल्याई मध्यपूर्वमा नयाँ आशा जगाउने विश्वास गरिएको छ। यस कूटनीतिक कदमले लामो समयदेखि द्वन्द्वको चपेटामा परेको यस क्षेत्रमा दिगो शान्तिको आधारशिला तयार पार्न मद्दत गर्ने सम्भावना बलियो बनेको छ।
