सगरमाथा आरोहणका क्रममा लेक लागेर एक जना अनुभवी नेपाली आरोही पथप्रदर्शकको निधन भएको छ। आइतबार बिहान सगरमाथाको क्याम्प–१ क्षेत्रमा पुगेका सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका–७ निवासी विजय घिमिरे विश्वकर्माको लेक लागेर ज्यान गएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले पुष्टि गरेको छ।
प्रहरीका अनुसार, घिमिरेले यसअघि पनि सगरमाथाको चुचुरो चुमिसकेका थिए र पछिल्लो समय उनी आरोही ‘गाइड’ का रूपमा कार्यरत थिए। पर्वतारोहणको क्षेत्रमा उनको लामो अनुभव थियो र ‘ट्रेक नेपाल’ नामक कम्पनीमार्फत उनी यसपटकको आरोहणमा सहभागी थिए। एक अनुभवी पथप्रदर्शकको यसरी आकस्मिक निधन हुनुले पर्वतारोहण समुदायमा गहिरो शोक छाएको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी निरीक्षक विकास राईले दिएको जानकारीअनुसार, आरोही घिमिरे आइतबार बिहान करिब ४ः०० बजेतिर अचानक बिरामी परेका थिए। क्याम्प–१ मा स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिएपछि उनलाई तत्कालै आधार शिविर (बेस क्याम्प) तर्फ फर्काउने प्रयास गरिएको थियो। तर, उच्च स्थानको असहजता र लेक लागेको गम्भीर अवस्थाका कारण आधार शिविर पुग्न नपाउँदै बाटोमै उनको निधन भएको हो। उच्च लेक लागेका कारण शरीरमा अक्सिजनको मात्रामा आएको नाटकीय कमी उनको मृत्युको प्रमुख कारण रहेको अनुमान गरिएको छ।
लेक लाग्नु (Acute Mountain Sickness – AMS) उच्च हिमाली क्षेत्रमा हुने एक सामान्य तर ज्यानमारा स्वास्थ्य समस्या हो। उच्च उचाइमा अक्सिजनको कमीका कारण शरीरले पर्याप्त अक्सिजन प्राप्त गर्न नसक्दा टाउको दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, रिँगटा लाग्ने, र शरीर कमजोर हुने जस्ता लक्षणहरू देखा पर्छन्। गम्भीर अवस्थामा यो उच्च अल्टिच्युड सेरेब्रल इडेमा (High Altitude Cerebral Edema – HACE) वा उच्च अल्टिच्युड पल्मोनरी इडेमा (High Altitude Pulmonary Edema – HAPE) मा परिणत हुन सक्छ, जुन तत्काल उपचार नपाए प्राणघातक हुन्छ। अनुभवी आरोहीहरूलाई समेत लेक लाग्ने समस्याले सताउन सक्छ, जसले सगरमाथा आरोहणको जोखिमपूर्ण प्रकृतिलाई झल्काउँछ।
सगरमाथाको क्याम्प–१ करिब ६,१०० मिटरको उचाइमा पर्छ, जहाँ अक्सिजनको मात्रा समुद्री सतहको तुलनामा निकै कम हुन्छ। आरोहणका क्रममा आरोही तथा पथप्रदर्शकहरूले प्रतिकूल मौसम, हिमपहिरो, हिमखण्ड तथा ‘खुम्बु आइसफल’ जस्ता विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्छ। पथप्रदर्शकहरूले आरोहीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नका लागि अग्रपंक्तिमा रहेर काम गर्छन् र उनीहरूले नै सर्वाधिक जोखिम मोलेका हुन्छन्। विजय घिमिरेको निधनले पर्वतारोहणको संसारमा पथप्रदर्शकहरूको भूमिका कति महत्त्वपूर्ण र जोखिमपूर्ण हुन्छ भन्ने कुरालाई पुनः एकपटक उजागर गरेको छ।
घटनापश्चात् मृतक घिमिरेको शव हेलिकोप्टरमार्फत लुक्ला हेलिप्याड ल्याइएको थियो। प्रहरीले जनाएअनुसार, शवको थप परीक्षणका लागि काठमाडौंस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पताल ल्याउने तयारी भइरहेको छ। यस्तो उच्च उचाइबाट शव सङ्कलन तथा ढुवानी गर्नु आफैँमा एक जटिल र जोखिमपूर्ण कार्य हो, जसका लागि विशेष तालिमप्राप्त उद्धारकर्मी र हेलिकोप्टरको प्रयोग गरिन्छ। काठमाडौंमा हुने पोस्टमार्टमले मृत्युको वास्तविक कारण पत्ता लगाउन मद्दत गर्नेछ र सोही प्रतिवेदनका आधारमा थप कानुनी प्रक्रिया अगाडि बढ्नेछ।
विजय घिमिरे विश्वकर्माको असामयिक निधनले नेपाली पर्वतारोहण क्षेत्रले एक अनुभवी र समर्पित पथप्रदर्शक गुमाएको छ। उनको परिवार, साथीभाइ र समग्र पर्वतारोहण समुदायमा यस दुःखद घटनाले ठूलो धक्का पुगेको छ। सगरमाथाको चुचुरोमा पुग्ने सपना बोकेका र अरूलाई त्यो सपना साकार पार्न मद्दत गर्ने यस्ता साहसी पथप्रदर्शकहरूको त्याग र समर्पणलाई सधैं सम्झिनेछ। यो घटनाले सगरमाथा आरोहणमा निहित जोखिम र पर्वतारोही तथा पथप्रदर्शकहरूको सुरक्षाका लागि थप सावधानी अपनाउनुपर्ने आवश्यकतामाथि पुनः बहस सिर्जना गरेको छ।
