मगर साहित्यको उन्नयनमा तीन महत्वपूर्ण पुरस्कार प्रदान, मातृभाषा लेखनको आवश्यकतामाथि जोड
काठमाडौं । ललितपुरमा आयोजित एक भव्य समारोहका बीच मगर साहित्य, भाषा तथा संस्कृतिको प्रवर्धनमा समर्पित तीन प्रतिष्ठित साहित्य पुरस्कारहरू प्रदान गरिएका छन् । यस वर्षको जित–रेख मगर साहित्य पुरस्कार–२०८१ साहित्यकार उजिर राना मगरलाई प्रदान गरियो भने, जित–रेख मगर साहित्य नवप्रतिभा पुरस्कार राकेश बिएम चिन्तनले प्राप्त गरे । यसैगरी, मगर समुदायका अग्रज व्यक्तित्वको स्मृतिमा स्थापित जयबहादुर हितान मगर स्मृति पुरस्कार नेपाल मगर संघका संस्थापक खगेन्द्र घर्तीलाई प्रदान गरिएको छ ।
शनिबार ललितपुरमा आयोजित कार्यक्रममा प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा पूर्वसभामुख इन्दिरा राना मगरले साहित्यकार उजिर राना मगरलाई जित–रेख मगर साहित्य पुरस्कार अर्पण गरिन् । मगर साहित्यको श्रीवृद्धिमा पुर्याएको निरन्तर योगदानको कदरस्वरूप उनलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिएको हो । यस पुरस्कारको राशी ६० हजार रुपैयाँ रहेको छ, जसले मगर साहित्यमा उनले गरेको सृजनात्मक कार्यलाई थप प्रोत्साहन प्रदान गरेको छ ।
सोही समारोहमा १५ हजार रुपैयाँ राशीको जित–रेख मगर साहित्य नवप्रतिभा पुरस्कार युवा साहित्यकार राकेश बिएम चिन्तनले प्राप्त गरे । मगर भाषा साहित्यमा उदाउँदा प्रतिभाहरूलाई उत्प्रेरित गर्दै उनीहरूको लेखन यात्रालाई थप सशक्त बनाउने उद्देश्यले यो पुरस्कार प्रदान गरिँदै आएको छ । यसले नयाँ पुस्ताका लेखकहरूलाई मगर साहित्यमा सक्रिय हुन हौसला मिलेको विश्वास गरिएको छ ।
आयोजक जिबसीम साहित्य प्रतिष्ठानका अध्यक्ष सञ्जोग लाफा मगरले जानकारी दिएअनुसार, यी दुवै पुरस्कार मगर भाषाका आदिकविद्वय जितबहादुर सिंजाली मगर र रेखबहादुर थापा सारू मगरको चिरस्थायी स्मृतिमा स्थापना गरिएका हुन् । यी दुई विभूतिले मगर भाषा र साहित्यलाई प्रारम्भिक चरणमा अतुलनीय योगदान पुर्याएका थिए । उनीहरूकै प्रेरणाबाट मगर साहित्यलाई जीवन्त राख्न र नयाँ पुस्ताका लेखकहरूलाई प्रोत्साहित गर्न प्रतिष्ठानले यी पुरस्कारहरू स्थापना गरेको हो । लाफाले पुरस्कारको राशी बर्सेनि पाँच हजार रुपैयाँले वृद्धि गर्दै यसपटक ६० हजार पुर्याइएको बताए । यसले पुरस्कारको गरिमा र महत्वलाई थप बढाएको छ र यसको निरन्तरता तथा स्थायित्व सुनिश्चित गरेको छ ।
त्यसैगरी, जयबहादुर हितान मगर स्मृति पुरस्कार–२०८१ नेपाल मगर संघका संस्थापक सदस्य एवं मगर समुदायका वरिष्ठ अगुवा खगेन्द्र घर्तीले प्राप्त गरे । यो पुरस्कार नेपाल मगर संघका संस्थापक सचिव जयबहादुर हितान मगरको स्मृतिमा उनको परिवारले स्थापना गरेको हो । जयबहादुर हितान मगरले नेपाल मगर संघको स्थापनाकालदेखि नै मगर समुदायको हकहित, भाषा, संस्कृति तथा पहिचानको संरक्षण र उत्थानका लागि महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए । उनको योगदानको स्मरण र सम्मानस्वरूप यो पुरस्कार प्रदान गरिएको हो, जसले नयाँ पुस्तालाई उहाँको त्याग र समर्पणबाट प्रेरणा लिन मद्दत पुग्नेछ ।
कार्यक्रमका प्रमुख वक्ता प्राध्यापक अभि सुवेदीले मातृभाषा साहित्य लेखनको अपरिहार्यतामाथि जोड दिए । उनले मातृभाषामा गरिने लेखनले सांस्कृतिक विविधताको संरक्षण गर्ने मात्र नभई, मौलिक ज्ञान, परम्परा र अनुभवको सशक्त अभिव्यक्तिलाई पनि सम्भव बनाउने बताए । प्राध्यापक सुवेदीका अनुसार, विश्वव्यापीकरणको यस युगमा मातृभाषा साहित्यको प्रवर्धनले भाषिक पहिचानलाई सुदृढ पार्दै राष्ट्रिय एकता र बहुभाषिक समाजको निर्माणमा समेत टेवा पुर्याउँछ ।
सोही अवसरमा पूर्व उपसभामुख इन्दिरा राना मगर र नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति भुपाल राईलाई उहाँहरूले साहित्य, संस्कृति र समाजसेवाको क्षेत्रमा पुर्याउनु भएको अतुलनीय योगदानको कदर गर्दै विशेष सम्मान गरिएको थियो । यस्ता साहित्यिक पुरस्कार र सम्मान कार्यक्रमहरूले भाषा, साहित्य र संस्कृतिको जगेर्ना गर्नका साथै नयाँ पुस्ताका लेखकहरूलाई प्रोत्साहन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने आयोजकले विश्वास व्यक्त गरेको छ । यसले समग्र मगर साहित्यलाई समृद्ध बनाउन थप उत्प्रेरणा मिल्ने देखिन्छ र भाषिक विविधताको संरक्षणमा समेत ठूलो योगदान पुग्नेछ ।
