तस्बिर स्रोत, Reuters
स्ट्रेट अफ होर्मुज क्षेत्रमा पानीजहाजहरूमाथि इरानले शृङ्खलाबद्ध हमला गरेपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानमाथि नयाँ हवाई आक्रमण सुरु गरेको जनाएको छ। यसैबीच, इरानको इस्लामिक रेभोलुशनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) ले अर्को सूचना जारी नभएसम्मका लागि उक्त महत्वपूर्ण जलमार्ग पूर्णरूपमा बन्द गरिएको घोषणा गरेको छ।
इरानका सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले आक्रमणमा परेका पानीजहाजहरूले समुद्री नियम मिचेर आफ्नो प्रणाली बन्द गरेको र स्वीकृत मार्गबाट भटकिएपछि कारबाही गरिएको बताएका छन्। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम) ले आईआरजीसीले साइप्रसको झण्डायुक्त पानीजहाजलाई “सिधा आक्रमण” गरेपछि “यस साता तेस्रो चरणको आक्रमण” सुरु गरेको पुष्टि गरेको छ।
सेन्टकमका अनुसार, अमेरिकी हमलाहरू १४० वटा इरानी सैन्य निशानामा केन्द्रित रहेका छन्। यी निशानाहरूमा मिसाइल र ड्रोन प्रक्षेपणस्थलहरू, सञ्चार नेटवर्कहरू र तटीय निगरानी स्थानहरू समावेश छन्। जवाफमा, आईआरजीसीले कतार, कुवेत, जोर्डन र बहराइनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई लक्षित गरेको जनाएको छ। यसका अतिरिक्त, ओमानका बन्दरगाहहरूमा रहेका ती प्लेटफर्महरूमा समेत आक्रमण गरिएको छ जसलाई अमेरिकी नौसेनालाई सहयोग गर्न प्रयोग गरिएको इरानले आरोप लगाएको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्सको हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले पनि आफूतर्फ आइरहेका क्षेप्यास्त्र र ड्रोनहरूको जवाफ दिइरहेको खबर प्राप्त भएको छ।
यो पछिल्लो घटनाक्रम यस साताको सुरुमा तीन व्यावसायिक ट्याङ्करहरूमाथि भएको आक्रमणपछि विकसित भएको हो, जसले दुवै देशबीच तनावलाई थप बढाएको छ।
अमेरिकाको प्रतिक्रिया
सेन्टकमका अनुसार, आईआरजीसीको आक्रमणमा परेको एमभी जीएफएस ग्यालेक्सी नामक पानीजहाजको इन्जिन कक्षमा उल्लेख्य क्षति पुगेको छ, जसका कारण जहाज “आफ्नो यात्रा जारी राख्न असमर्थ” भएको छ। यस घटनामा एक गैरसैनिक चालक दलका सदस्य बेपत्ता भएको पनि बताइएको छ। युकेको मरिटाइम ट्रेड अपरेसन्स (यूकेएमटीओ) ले सैन्य अधिकारीहरूले चालक दललाई पानीजहाज छोड्न बाध्य पारेको र उनीहरू लाइफबोटमा रहेको जानकारी गराएको छ।
सेन्टकमले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेको छ, “व्यापारिक पानीजहाजहरूमा यसअघि भएका आक्रमणका लागि जिम्मेवार ठहर्याइएपछि इरानलाई समझदारीपत्रको पालना गर्ने अर्को अवसर प्रदान गरिए तापनि फेरि त्यसमा चुकेको छ।” यस विज्ञप्तिलाई समर्थन गर्दै अमेरिकी रक्षामन्त्री पिट हेग्सेथले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्: “इरानले खराब छनौट गर्यो। अब उनीहरूले बेहोर्छन्।”
इरानको चेतावनी र औचित्य
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले आइतबार सबेरै अनुमति नभएको मार्गमा यात्रा गर्ने प्रयास गरिरहेको एक पानीजहाजमा क्रूज मिसाइल प्रहार गरेपछि अर्को सूचना नभएसम्मका लागि होर्मुज जलमार्ग बन्द गरिएको घोषणा गरेको जनाएका छन्। सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूमा आएका विज्ञप्तिमा आईआरजीसीले बारम्बार दिइएका निर्देशनहरू बेवास्ता भएपछि पानीजहाजलाई “चेतावनीयुक्त प्रहार गरेर रोकिएको” उल्लेख छ।
तेहरानले आफ्नो जलमार्ग बन्दका कारण कुनै पनि अमेरिकी “आक्रमण” भए त्यसलाई “गम्भीरता”का साथ जवाफ दिइने र यस क्षेत्रमा नयाँ अखडाहरूलाई समेत लक्षित गरिने चेतावनी दिएको छ। इरानले बारम्बार बताउने गरेको एक मात्र “सुरक्षित” मार्ग उसको जल क्षेत्र भएर जाने छुट्टै मार्ग हुने बताउँदै आएको छ।
पृष्ठभूमि र बढ्दो तनाव
इरानी अधिकारीहरूका अनुसार, उक्त घटनापछि भएका शृङ्खलाबद्ध अमेरिकी आक्रमणमा १७ जनाको मृत्यु भएको र ११५ जना घाइते भएका छन्। यसको बदलामा इरानले खाडीमा रहेका अमेरिकी साझेदारहरूमाथि आक्रमण गरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानी आक्रमणपछि युद्धविराम समाप्त भएको घोषणा गरेपछि दुवै पक्षबाट हमलाहरू बढेका थिए। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले अमेरिकालाई सम्झौता उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्। यद्यपि, ट्रम्पले वार्ता अझै जारी रहने भन्दै मध्यस्थकर्ताहरूले प्रक्रियालाई पुनर्जीवित गर्ने प्रयास गरिरहेको बताएका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा आएका खबरहरू अनुसार, इरानले ट्याङ्करहरूमाथिका आक्रमणमा गल्ती भएको बताउँदै एक गलत मनसाय भएको आन्तरिक समूहलाई त्यसको दोष दिएको अमेरिकी अधिकारीहरूलाई जबाफ दिएको थियो।
