काठमाडौं – नेपालमा अमेरिकाबाट कुरियरमार्फत भित्र्याइएको अवैध लागूऔषध गाँजासहित दुई भारतीय नागरिकलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। लागूऔषध नियन्त्रण ब्युरो (एनसीबी) कोटेश्वरले विशेष सूचनाका आधारमा चलाएको एक सफल अपरेशनका क्रममा भारतको गुजरातस्थित अहमदाबादका २३ वर्षीय भवर्सिङ र ३३ वर्षीय वन्दित पटेललाई ठूलो परिमाणको गाँजासहित नियन्त्रणमा लिएको हो। उनीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कुरियर सेवाको दुरुपयोग गरी ‘डकुमेन्ट’ को आवरणमा लागूऔषध नेपाल भित्र्याउने प्रयास गरेका थिए।
ब्युरोका अनुसार, पक्राउ परेका दुवैको साथबाट १ किलो ३३८ ग्राम गाँजा र दुई थान मोबाइलसमेत बरामद भएको छ। यो घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध तस्करहरूले परम्परागत विधिभन्दा भिन्न र चलाख तरिका अपनाएर नेपाललाई ट्रान्जिट वा खपतको बिन्दु बनाउन खोजेको संकेत गर्दछ। प्रहरीले यस विषयमा गहिरो अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।
एनसीबीमा केही समयअघिदेखि नै अन्तर्राष्ट्रिय कुरियरमार्फत अवैध लागूऔषध भित्र्याउने प्रयास भइरहेको विशेष सूचना प्राप्त भएको थियो। उक्त सूचनाको गम्भीरतालाई मध्यनजर गर्दै, ब्युरोका प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) को नेतृत्वमा एक विशेष टोली गठन गरी लामो समयदेखि निगरानी र सूक्ष्म अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो। गोप्य स्रोतबाट प्राप्त जानकारीका आधारमा, अमेरिकाबाट पठाइएको उक्त कुरियर नेपाल आइपुग्नेबित्तिकै त्यसको ट्रयाकिङ गरिएको थियो। अन्ततः, ती दुई भारतीय नागरिकले कुरियर रिसिभ गर्ने क्रममा प्रहरीको फन्दामा परेका थिए। प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट यो गाँजा अमेरिकाबाट पठाइएको पुष्टि भएको छ।
पछिल्लो समय विश्वभरि लागूऔषध कारोबारीहरूले परम्परागत तस्करीका मार्गहरू र विधिहरूबाट अलग भई नयाँ तथा अत्याधुनिक तरिकाहरू अपनाउन थालेका छन्। डिजिटल प्रविधिको प्रयोग, गुप्त कोड भाषा र कुरियर सेवाको दुरुपयोग यस्तै केही नयाँ रणनीतिहरू हुन् जसले सुरक्षा निकायहरूलाई चुनौती थपेका छन्। विशेषगरी, अन्तर्राष्ट्रिय कुरियर सेवामार्फत वैध वस्तुको आवरणमा अवैध लागूऔषध लुकाएर पठाउँदा त्यसलाई पत्ता लगाउन थप प्राविधिक दक्षता र स्रोतसाधनको आवश्यकता पर्दछ। यो घटनाले पनि त्यस्तै जटिलतालाई उजागर गरेको छ र नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध तस्करहरूले एक सुरक्षित ट्रान्जिट प्वाइन्टका रूपमा प्रयोग गर्ने सम्भावनालाई पुनः उजागर गरेको छ।
पक्राउ परेका भवर्सिङ र वन्दित पटेल दुवैमाथि नेपालको लागूऔषध (नियन्त्रण) ऐन २०३३ अनुसार मुद्दा चलाइनेछ। उक्त ऐनअनुसार लागूऔषधको परिमाण र प्रकारका आधारमा कडा सजायको प्रावधान छ। १ किलोभन्दा बढी गाँजासहित पक्राउ परेको अवस्थामा सामान्यतया ५ देखि १० वर्षसम्म कैद र जरिवानाको व्यवस्था रहेको छ। प्रहरीले उनीहरूको मोबाइल फोनबाट प्राप्त कल डिटेल रेकर्ड्स (सीडीआर), सामाजिक सञ्जाल गतिविधि र अन्य डिजिटल प्रमाणहरूको समेत विश्लेषण गरिरहेको छ ताकि यस अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध सञ्जालको स्रोत, गन्तव्य र अन्य संलग्न व्यक्तिहरूको पहिचान गर्न सकियोस्।
लागूऔषध नियन्त्रण ब्युरोले यस गिरफ्तारीलाई ठूलो सफलताका रूपमा लिएको छ। ब्युरोका प्रमुख अधिकारीले एक वक्तव्य जारी गर्दै भनेका छन्, “हामी अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध तस्करहरूका गतिविधिमाथि निरन्तर निगरानी राखिरहेका छौं। कुनै पनि माध्यमबाट नेपालमा लागूऔषध भित्र्याउने प्रयासलाई असफल पार्न ब्युरो प्रतिबद्ध छ।” उनले थप अनुसन्धानका क्रममा भारतीय सुरक्षा निकायहरूसँग समेत समन्वय गरी यो लागूऔषध सञ्जालको जरोसम्म पुग्ने प्रयास गरिने जानकारी दिएका छन्। यो गिरफ्तारीले नेपालमा लागूऔषध कारोबार नियन्त्रणका लागि सुरक्षा निकायको सक्रियता र क्षमतामा वृद्धि भएको स्पष्ट सन्देश दिएको छ।
प्रकाशित: ११ कार्तिक २०८३ १३:२१ बुधबार
