काठमाडौं । इन्जिनियरिङ पेसामा स्थापित भइसकेपछि कृषि क्षेत्रमा प्रवेश गरी उल्लेखनीय सफलता हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने प्रेरणादायी उदाहरण गोरखाका सिभिल इन्जिनियर कुमार लामिछानेले प्रस्तुत गरेका छन्। उनले काठमाडौंको नागार्जुन नगरपालिका-६, रामकोट डाँडापौवामा सञ्चालन गरेको क्षीतिज एकीकृत कृषि फार्म प्रालिमार्फत गाईभैँसी पालन व्यवसायबाट मासिक १५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी बचत गर्दै आएका छन्। यो सफलताले मिहिनेत, लगनशीलता र आधुनिक व्यावसायिक सोचका साथ अघि बढेमा कुनै पनि क्षेत्रमा उपलब्धि हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिएको छ।
गोरखाको सिरानचोक गाउँपालिका-७, खहरे निवासी इन्जिनियर लामिछानेले आफ्नो इन्जिनियरिङ पृष्ठभूमिलाई कृषि व्यवसायमा प्रयोग गर्दै २०७७ साल जेठमा यो फार्म स्थापना गरेका थिए। प्रारम्भिक चरणमा करिब १० करोड रुपैयाँको लगानीमा ६ रोपनी जग्गा मासिक १ लाख रुपैयाँ भाडा तिर्ने गरी लिई ३० वटा भैँसीबाट सुरु गरिएको यो व्यवसाय अहिले व्यापक विस्तार भइसकेको छ। उनको दूरदृष्टि र अथक प्रयासका कारण फार्म अहिले एक सफल र आत्मनिर्भर व्यवसायको रूपमा स्थापित भएको छ।
हाल लामिछानेको फार्ममा २ सय गाई र ५० भैँसी गरी जम्मा २ सय ५० वटा दुधालु पशुहरू छन्। यसबाट दैनिक औसत १ हजार २ सय लिटर दूध उत्पादन भइरहेको छ, जसले काठमाडौँ उपत्यकाको दूध बजारमा ठूलो हिस्सा ओगटेको छ। दूध उत्पादन प्रक्रियालाई थप आधुनिक र प्रभावकारी बनाउन फार्ममा स्वचालित दूध दुहुने मेसिनसमेत जडान गरिएको छ, जसले उत्पादन लागत घटाउन र गुणस्तर कायम राख्न मद्दत पुर्याएको छ।
उत्पादित दूधमध्ये केही दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) र नमुना डेरीजस्ता ठूला ग्राहकहरूलाई बिक्री गरिन्छ भने बाँकी काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न डेरी तथा खुद्रा विक्रेताहरूलाई सिधै आपूर्ति गरिन्छ। लामिछानेका अनुसार, भैँसीको दूध प्रतिलिटर १७० रुपैयाँ र गाईको दूध प्रतिलिटर १०० रुपैयाँका दरले बिक्री हुँदै आएको छ। गुणस्तरीय दूधको माग बढेकाले बजार व्यवस्थापनमा उनलाई कुनै समस्या नभएको उनको भनाइ छ।
फार्मको मासिक आम्दानी ४५ देखि ५० लाख रुपैयाँसम्म पुग्ने गरेको छ। यद्यपि, पशु आहारमा लाग्ने ठूलो खर्च, विशेषगरी पराल र दानालगायतका सामग्रीमा हुने खर्च कटाउँदा मासिक १५ लाख रुपैयाँ शुद्ध बचत हुने गरेको उनले बताए। यस व्यवसायले प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा ५० जना व्यक्तिलाई रोजगारी प्रदान गरेको छ, जसले ग्रामीण तथा सहरी क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जनामा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाएको छ।
इन्जिनियर लामिछानेले आफ्नो सफलताको श्रेय मिहिनेत, लगनशीलता र जीवनसाथी इन्जिनियर सङ्गीताको पूर्ण सहयोग र सहकार्यलाई दिएका छन्। उनी भन्छन्, ‘इन्जिनियर भएपछि निर्माणसँग सम्बन्धित काम गर्थें। विगत सात वर्षदेखि सङ्गीताको सहयोगमा इन्जिनियरिङ पेसासँगै गाईभैँसी पालन व्यवसाय पनि गर्दै आएको छु। यस व्यवसायबाट केहीले रोजगारी पाएका छन् भने आम्दानी पनि राम्रै छ।’ उनको यो कदमले शिक्षित युवाहरूलाई परम्परागत पेसाभन्दा बाहिर वैकल्पिक र आकर्षक व्यवसायमा लाग्न प्रोत्साहित गरेको छ, जसले कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरणमा समेत टेवा पुर्याएको छ।
कुमार लामिछानेको क्षीतिज एकीकृत कृषि फार्म प्रालि केवल एक व्यवसाय मात्र नभएर कृषि क्षेत्रमा आधुनिक प्रविधि र व्यवस्थापनको प्रयोग गरी कसरी उच्च प्रतिफल प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने जीवन्त उदाहरण बनेको छ। उनको यो सफलता नेपालका लागि कृषि क्षेत्रको सम्भावनालाई उजागर गर्ने एक महत्त्वपूर्ण पाइला हो।
