तस्बिर स्रोत, RSS
तस्बिरको क्याप्शन, यसपालि मनसुन सुरु भएपछि दुई महिनामा खास गरी पहाडी क्षेत्रमा राम्रै वर्षा भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्
नेपालमा मनसुन मध्य अवधिमा छ, तर हालसम्म सरदरभन्दा कम वर्षा भएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्। विश्व मौसम सङ्गठन (डब्ल्यूएमओ)ले अगस्टदेखि अक्टोबरसम्म ‘एल निन्यो’ प्रणाली अझ बलियो बन्ने र त्यसले उच्च तापक्रमसहित वर्षाको प्रवृत्तिमा परिवर्तन ल्याउने प्रक्षेपण गरेपछि आगामी मनसुनबारे चिन्ता बढेको छ। गत वर्ष तराई-मधेशमा कम वर्षाले धान रोपाइँ प्रभावित भएको थियो; यस वर्ष मनसुनअगावै गर्मी तथा कम वर्षाको चेतावनी दिइएको थियो।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले सरदरभन्दा कम पानी र बढ्दो तापक्रम प्रक्षेपण गरे पनि जुन-जुलाईका सुरुवाती दुई महिनामा ‘राम्रै वर्षा’ भएको आँकडाले देखाउँछ। यस वर्ष जुन १९ मा मनसुन प्रवेश गरे पनि मनसुनपूर्व पनि पहाडी भूभागमा राम्रै वर्षा भएको थियो।
मौसमविद् सुदर्शन हुमागाईँका अनुसार अगस्ट १२ सम्म (जुन १ देखि) नेपालभरि औसत ७५४ मिलिमिटर पानी परिसकेको छ, जुन सोही अवधिको सरदर वर्षाको ८०.५ प्रतिशत हो। कुल मनसुनको करिब १,५०० मिलिमिटर पानीमध्ये हालसम्म ५१ प्रतिशत वर्षा भइसकेको छ। एल निन्योको सशक्त प्रभावबारे अधिकारीहरू चिन्तित छन्।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागकी प्रवक्ता विभूति पोखरेलले “अहिलेसम्म पानी राम्रै परेको छ। एल निन्योले विगतमा कम वर्षा गराए पनि सधैँ त्यस्तै हुँदैन,” भनिन्। पहाडी क्षेत्रमा मनसुन र पश्चिमी वायुले राम्रै वर्षा गराए पनि तराईमा पानी कम परेको उनको भनाइ छ। “एल निन्यो सशक्त भए पनि यो मात्र मौसम निर्धारण गर्ने एक आधार हो, सधैँ सुक्खा नै हुन्छ भन्ने छैन,” पोखरेलले थपिन्।
तस्बिर स्रोत, RSS
डब्ल्यूएमओले जारी गरेको विज्ञप्तिमा अगस्टदेखि अक्टोबरमा एल निन्यो प्रणाली सशक्त हुने चेतावनी दिइएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरजले एल निन्योले गर्मी, भीषण डढेलो र कीर्तिमानी तातेका समुद्रको अवस्था खराब गराउने बताए। सामान्यतया हरेक २ देखि ७ वर्षमा देखा पर्ने यो प्रणाली ९ देखि १२ महिना सक्रिय रहन्छ।
डब्ल्यूएमओका अनुसार, आगामी महिनाहरूमा भारतीय उपमहाद्वीपमा तापक्रम औसतभन्दा धेरै हुने प्रबल सम्भावना छ। यसले विश्वका केही ठाउँमा धेरै र केहीमा कम पानी पार्नेछ, भारतीय उपमहाद्वीपमा सुक्खा अवस्था आउने प्रबल सम्भावना छ।
तस्बिर स्रोत, RSS
नेपालको कृषि अर्थतन्त्रका लागि आकासेपानीको अत्यधिक महत्त्व छ, किनकि एकतिहाइ खेतीयोग्य जमिनमा सिँचाइ सुविधा पुगेको छैन। मनसुनपूर्व र सुरुवाती दुई महिनाको राम्रै वर्षाले धान रोपाइँ सन्तोषजनक देखिएको छ। कृषि विभागका अनुसार साउन अन्तिम सातासम्म कुल धानखेती हुने क्षेत्रफलको ९६ प्रतिशत (१३ लाख १६ हजार हेक्टर) भूभागमा रोपाइँ भइसकेको छ।
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा शतप्रतिशत, कोशीमा ९३.६९ प्रतिशत र मधेशमा ९४.६५ प्रतिशत रोपाइँ सम्पन्न भएको छ। गत वर्ष सोही अवधिमा ९१ प्रतिशतमात्र रोपाइँ भएको थियो, जसले यस वर्षको प्रगति तुलनात्मक रूपमा राम्रो देखाउँछ।
