बारम्बार आगो लागिरहने ल्यान्डफिल साइट
भारतको गुजरात राज्यको सुरतस्थित एक प्रमुख ल्यान्डफिल साइटमा बारम्बार आगलागीका घटनाहरू दोहोरिरहँदा स्थानीयवासीहरूमा गम्भीर चिन्ता बढेको छ। फोहोरमैला व्यवस्थापनमा देखिएको चरम लापरबाहीका कारण यस क्षेत्रका बासिन्दाले स्वास्थ्य र वातावरणीय दुवै जोखिम भोग्नुपरेको गुनासो गरेका छन्।
स्थानीयवासीका अनुसार, सन् २०२६ मा मात्र यस ल्यान्डफिल साइटमा पाँच पटक आगलागीका घटनाहरू भएका छन्। यो तथ्याङ्कले आगलागीको आवृत्ति र यसको दीर्घकालीन प्रभावको गम्भीरतालाई उजागर गर्दछ। पछिल्लो पटक आइतवार यस साइटको करिब एक किलोमिटर लामो खण्डमा झन्डै १२ घण्टासम्म आगो बलेको थियो। यस पटकको आगलागीको खास कारण भने अझैसम्म खुल्न सकेको छैन, तथापि यस्ता घटनाहरू प्रायः मिथेन ग्यासको सञ्चय, फोहोरमा मिसाइएका ज्वलनशील पदार्थ वा कहिलेकाहीँ जानाजानी लगाइएको आगोका कारण हुने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।
निरन्तरको आगलागीले वरपरको वायुमण्डलमा बाक्लो धुवाँ र विषाक्त ग्यासहरू फैलिएका छन्। यसबाट स्थानीय बासिन्दाहरूको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर परेको छ। श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या, आँखा पोल्ने, घाँटी दुख्ने र छाला चिलाउने जस्ता समस्याहरू दैनिकजसो देखिन थालेका छन्। खासगरी बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरू धुवाँको प्रत्यक्ष जोखिममा परेका छन्। स्थानीय विद्यालयहरूमा पढ्ने विद्यार्थीहरूलाई समेत धुवाँले असर गरिरहेको शिक्षकहरू बताउँछन्। यसका साथै, वातावरणमा डाइअक्सिन, फ्युरान्स र अन्य भारी धातुहरू जस्ता हानिकारक रसायनहरू मिसिँदा हावाको गुणस्तर खस्किएको छ र माटो तथा भूमिगत पानीको प्रदूषणको जोखिम पनि बढेको छ। दुर्गन्धका कारण दैनिक जनजीवन कष्टकर बनेको स्थानीय बासिन्दाहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, ल्यान्डफिल साइटमा proper waste segregation (फोहोरको उचित वर्गीकरण) को अभाव, दैनिक फोहोरलाई माटोले नढाक्ने (inadequate daily cover) अभ्यास र मिथेन ग्यास सङ्कलन प्रणालीको कमीजस्ता कारणले आगलागीको जोखिम बढाएको छ। वैज्ञानिक र दिगो फोहोर व्यवस्थापन प्रणालीको अभावले यस्ता समस्याहरू बारम्बार दोहोरिने गरेको उनीहरूको ठहर छ। सुरत महानगरपालिकाले यस समस्याको दीर्घकालीन समाधानका लागि ठोस कदम चाल्नुपर्ने माग स्थानीय बासिन्दा र वातावरणविद्हरूको छ।
यस प्रकारका आगलागीका घटनाहरू भारतका अन्य शहरी क्षेत्रहरूका ल्यान्डफिल साइटहरूमा पनि सामान्य समस्याका रूपमा देखा पर्ने गरेका छन्। यो समस्याले देशमा फोहोरमैला व्यवस्थापनका लागि वैज्ञानिक र आधुनिक प्रविधि अपनाउनु पर्ने आवश्यकतालाई स्पष्ट पारेको छ। फोहोरबाट ऊर्जा उत्पादन गर्ने (waste-to-energy) परियोजनाहरू, उन्नत रिसाइक्लिङ्ग प्रणाली र कडा नियमन तथा अनुगमनले मात्र यस्ता घटनाहरूलाई न्यूनीकरण गर्न सकिने सुझावहरू विज्ञहरूले दिएका छन्।
सुरतको ल्यान्डफिल साइटमा भइरहेको निरन्तरको आगलागीले जनस्वास्थ्य र वातावरणमा पारेको नकारात्मक प्रभावलाई मध्यनजर गर्दै तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्न जरुरी देखिएको छ। स्थानीय प्रशासनले यस समस्याको स्थायी समाधानका लागि ठोस योजनाका साथ काम गर्नुपर्ने र स्थानीयवासीको चिन्तालाई सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
