इन्डोनेसियाको कालिमान्टानमा भीषण डढेलो, वायु प्रदूषणले नयाँ उचाइमा; क्षेत्रीय चिन्ता बढ्यो
इन्डोनेसियाको कालिमान्टान प्रान्तमा फैलिएको भीषण डढेलोका कारण त्यहाँको वातावरण सुन्तला रङको बाक्लो धुवाँले ढाकिएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले आफ्नो वरपरका भयावह दृश्यका तस्बिर तथा भिडिओहरू सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरिरहेका छन्, जसले डढेलोको भयावहता र जनजीवनमा परेको गम्भीर प्रभावलाई उजागर गरेको छ। नजिकैको वनक्षेत्रमा अनियन्त्रित रूपमा फैलिएको यो डढेलोले वायुको गुणस्तरलाई अत्यन्तै जोखिमपूर्ण स्तरमा पुर्याएको छ, जसका कारण जनस्वास्थ्य र समग्र पर्यावरणमाथि ठूलो चुनौती खडा भएको छ।
इन्डोनेसियाको पर्यावरण मन्त्रालयका अनुसार, गत बुधवार कालिमान्टानको वायु प्रदूषण सूचकाङ्क (AQI) १,२०० भन्दा बढी रेकर्ड गरियो। यो आँकडा वायु प्रदूषणको चरम अवस्था हो, जबकि ३०० लाई नै ‘जोखिमयुक्त’ मानिन्छ। सामान्यतया, ५० भन्दा कम AQI स्वस्थ वायु मानिन्छ। AQI १,२०० भन्दा माथि पुग्नुले हावामा विषाक्त कणहरूको मात्रा अत्यधिक बढेको स्पष्ट पार्छ, जसले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी गम्भीर समस्या निम्त्याउने चेतावनी विशेषज्ञहरूले दिएका छन्। यो असामान्य प्रदूषणले विशेषगरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा तथा श्वासप्रश्वासका बिरामीहरूमा गम्भीर स्वास्थ्य जोखिम बढाएको छ।
कालिमान्टानमा हरेक वर्ष सुख्खायाममा डढेलोको समस्या दोहोरिने गर्छ। कृषिजन्य वा अन्य मानवीय गतिविधिबाट लाग्ने यी डढेलोहरू अनियन्त्रित भई व्यापक प्रदूषण फैलिने गरेको पाइन्छ। यस वर्षको डढेलो विगतका केही वर्षको रेकर्ड तोड्ने अनुमान गरिएको छ, जसको मुख्य कारण लामो सुख्खायाम र कमजोर वर्षालाई मानिएको छ। स्थानीय अधिकारीहरूले डढेलो नियन्त्रणका लागि विभिन्न उपाय अपनाए पनि, हावाको बहाव र सुख्खा वातावरणले आगो निभाउने कार्यलाई थप जटिल बनाएको छ।
यो डढेलोको प्रभाव इन्डोनेसियाको सिमाना पार गर्दै छिमेकी राष्ट्रहरू मलेशिया र सिङ्गापुरसम्म पनि फैलिएको छ। बाक्लो धुवाँ र प्रदूषणका कारण यी देशका केही भागमा पनि वायुको गुणस्तरमा नाटकीय गिरावट आएको समाचारहरू प्राप्त भएका छन्। यसले क्षेत्रीयस्तरमा वातावरणीय चिन्ता बढाएको छ र यस्ता घटनाहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको आवश्यकतालाई औँल्याएको छ। छिमेकी राष्ट्रहरूले पनि आफ्ना नागरिकहरूलाई बाहिर निस्कँदा सावधानी अपनाउन र मास्क प्रयोग गर्न सल्लाह दिएका छन्।
यस प्रकारको उच्च प्रदूषणले जनस्वास्थ्यमा मात्र नभई कृषि, पर्यटन र समग्र अर्थतन्त्रमा समेत नकारात्मक प्रभाव पार्ने निश्चित छ। बालीनालीमा क्षति, हवाई यातायातमा अवरोध र पर्यटकहरूको आगमनमा कमी आउन सक्ने सम्भावना छ। इन्डोनेसियाली सरकारले यस डढेलोलाई राष्ट्रिय विपत्तिको रूपमा लिँदै नियन्त्रणका लागि आपत्कालीन योजनाहरू कार्यान्वयन गरेको बताएको छ। हजारौँ अग्निनियन्त्रकहरू परिचालन गरिनुका साथै ‘वाटर बम्बिंग’ प्रविधि पनि प्रयोग भइरहेको छ। यद्यपि, डढेलोको व्यापकता र तीव्र फैलावटले गर्दा नियन्त्रणमा आउन अझै केही समय लाग्ने देखिएको छ।
वातावरणविद्हरूले यस्ता डढेलोहरूलाई जलवायु परिवर्तनको बढ्दो प्रभाव र अव्यवस्थित मानवीय क्रियाकलापको परिणामका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। उनीहरूले दीर्घकालीन समाधानका लागि वन संरक्षणमा जोड दिन, दिगो कृषि प्रणाली अपनाउन र डढेलो रोकथामका लागि पूर्वतयारीका कार्यक्रमहरूलाई थप प्रभावकारी बनाउन आग्रह गरेका छन्। कालिमान्टानमा देखिएको यो संकटले विश्वव्यापी रूपमा वातावरणीय संवेदनशीलता र त्यसको क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावलाई पुनः एकपटक उजागर गरेको छ।
