असोज २५, २०८३
भक्तपुर, असोज २५ । श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री रामजी यादवले मुलुकको समग्र विकास र आर्थिक समृद्धिका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौतीका रूपमा दक्ष जनशक्तिको अभाव रहेको औंल्याएका छन्। भक्तपुरको सूर्यविनायक-४, दधिकोटमा नवस्थापित ‘एभरेस्ट मल्टी स्किल’को आइतबार उद्घाटन गर्दै मन्त्री यादवले बजारको वास्तविक माग र शैक्षिक संस्थाले उत्पादन गरिरहेको जनशक्तिबीचको ठूलो खाडलले बेरोजगारी बढाएको र औद्योगिक विकासमा बाधा पुर्याएको बताए।
उनका अनुसार वर्तमान विश्वव्यापीकरण र प्रविधिको द्रुत विकासले श्रम बजारको स्वरूपमा व्यापक परिवर्तन ल्याएको छ। “एकातर्फ हजारौं युवाहरू रोजगारीको खोजीमा भौँतारिरहेका छन् भने, अर्कातर्फ देशका उद्योग, निर्माण, पर्यटन, कृषि, सूचना प्रविधि र सेवा क्षेत्रहरूमा दक्ष तथा सीपयुक्त कामदारहरूको चर्को अभाव खटकिएको छ,” मन्त्री यादवले भने, “यो विरोधाभासपूर्ण अवस्थाले नेपालको उत्पादनशीलतामा प्रत्यक्ष असर पारेको छ र अपेक्षित आर्थिक वृद्धि हासिल गर्न चुनौती थपेको छ।” उनले यस अन्तरलाई कम गर्न तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिए।
दक्ष जनशक्तिको अभावले केवल बेरोजगारी मात्र नबढाई, आयातित जनशक्तिमाथिको निर्भरता पनि बढाएको र नेपाली उत्पादनको लागत वृद्धि गरी प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता घटाएको उनको विश्लेषण थियो। मन्त्री यादवले यस चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न सरकारले सीप विकास र तालिममा विशेष जोड दिइरहेको जानकारी दिए। उनले निजी क्षेत्रका सीपमूलक तालिम प्रदायक संस्थाहरूको भूमिकाको खुलेर प्रशंसा गर्दै उनीहरूले सरकारी प्रयासमा महत्वपूर्ण साझेदारी गरिरहेको बताए। “सरकारको लक्ष्य युवाहरूलाई आधुनिक सीपले सुसज्जित गरी स्वदेशमै रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्ने र वैदेशिक रोजगारमा जाने श्रमिकहरूको आयस्तर तथा सम्मान वृद्धि गर्ने हो,” उनले थपे।
सोही अवसरमा भक्तपुर क्षेत्र नं. २ का प्रतिनिधि सभा सदस्य राजीव खत्रीले नेपालको परम्परागत सीप र पेसामा संलग्न नागरिकहरूको विशिष्ट ज्ञानलाई राज्यले पहिचान गरी औपचारिक प्रमाणपत्र दिनुपर्नेमा जोड दिए। उनले मध्यपुर थिमीका कुम्हाले समुदायले पुस्तादेखि माटोका भाँडा बनाउने कलालाई जीवन्त राखेको उदाहरण दिँदै, उनीहरूको अमूल्य सीपलाई राज्यले प्रमाणित गर्न ढिलाइ गर्न नहुने बताए। यस्तो पहलले परम्परागत पेसालाई व्यावसायिक बनाउन प्रोत्साहन मिल्ने र नयाँ पुस्तालाई यसमा आकर्षित गर्न सकिने उनको धारणा थियो।
सांसद खत्रीले नेपालका विभिन्न ग्रामीण तथा शहरी क्षेत्रमा सदियौंदेखि चल्दै आएका हस्तकला, कृषि प्रविधि, घरेलु उद्योग र अन्य स्थानीय सीपहरूलाई संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्दै राष्ट्रिय सम्पत्तिको रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। परम्परागत सीपको प्रमाणीकरणले ती सीपहरूको सामाजिक प्रतिष्ठा बढाउनुका साथै, बजारमा उनीहरूको उत्पादनको मूल्य वृद्धि गर्न र उद्यमी बन्न उत्प्रेरित गर्न सक्ने उनको तर्क थियो। यसबाट स्थानीय अर्थतन्त्र सुदृढ भई दिगो विकासमा टेवा पुग्ने विश्वास व्यक्त गरियो।
कार्यक्रमका सहभागी वक्ताहरूले दक्ष जनशक्तिको उत्पादनलाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने र परम्परागत सीपको सम्मान तथा संरक्षणमार्फत मात्र नेपालको श्रम बजारलाई प्रतिस्पर्धी बनाउन सकिने साझा निष्कर्ष प्रस्तुत गरे। देशको जनसांख्यिक लाभलाई सदुपयोग गर्दै युवाहरूलाई सही दिशामा डोऱ्याउन सीप विकास कार्यक्रमहरूको प्रभावकारितामा थप ध्यान दिनुपर्नेमा सबैको जोड थियो।
