**इरानमा अमेरिका-इजरेलको व्यापक हमला: ट्रम्पद्वारा ‘नेतृत्व तह समाप्त’ दाबी, क्षेत्रीय तनाव उत्कर्षमा**
मध्यपूर्वमा तनाव चुलिएसँगै अमेरिका र इजरेलले इरानमाथि श्रृङ्खलाबद्ध हवाई हमला गरेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एबीसी न्यूजसँग कुरा गर्दै इरानमा ‘निकै क्षति पुगेको’ र ‘नेतृत्व तहका धेरै मानिस समाप्त भएको’ दाबी गरेका छन्। इजरेली प्रधानमन्त्री बेन्जमिन नेतन्याहुले पनि इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह खामेनेई नरहेको जस्तो देखिएको बताएका छन्, यद्यपि इरानी विदेशमन्त्रीले उनी ‘जीवित’ रहेको जानकारी दिएका छन्। भूउपग्रह तस्बिरहरूले तेहरानस्थित खामेनेईको कार्यालय परिसरमा उल्लेख्य क्षति देखाएका छन्।
तस्बिर स्रोत, ISNA/WANA/REUTERS
इजरेल डिफेन्स फोर्सेज (आइडीएफ)ले २०० वटा लडाकु जेट विमानहरूले ‘इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो सैन्य उडान’ पूरा गरी इरानको पश्चिमी तथा मध्य क्षेत्रमा ५०० भन्दा बढी क्षेप्यास्त्र संरचना र प्रतिरक्षा प्रणालीहरूलाई निशाना बनाएको जनाएको छ। यसबाट ‘इरानी सत्ताको आक्रामक क्षमता गम्भीर रूपमा कमजोर तुल्याइएको’ दाबी गरिएको छ। इरानी रेड क्रेसन्टका अनुसार, हमलाहरूमा कम्तीमा २०१ जनाको ज्यान गएको र ७४७ जना घाइते भएका छन्, जुन इरानका २४ प्रान्तमा भएका थिए। तेहरानमा ठूल्ठूला विस्फोट र धुवाँ निस्केको खबर आएको छ, साथै इरानको हवाई क्षेत्र बन्द गरिएको छ।
तस्बिरको क्याप्शन, तेहरानको जम्हुरी स्क्वाएर
ट्रम्पले हमलालाई “महत्त्वपूर्ण सैन्य कारबाही” भन्दै इरानी फौजलाई हतियार विसाउन भने। इजरेली रक्षा मन्त्रालयले इरानबाट हुनसक्ने खतरा हटाउन “पूर्वप्रतिरक्षात्मक आक्रमण” गरेको जनाएको छ। आईडीएफले इरानले पनि इजरेलमाथि आक्रमण सुरु गरेको बताएको छ, जसका कारण इजरेलभरि साइरन बजेका छन् र “विशेष तथा स्थायी सङ्कटकाल” घोषणा गरिएको छ। बहरेनमा रहेको अमेरिकी जलसेनाका साधनमा पनि आक्रमण भएको समाचार छ। इजरेलमा सार्वजनिक भेला तथा विद्यालय बन्द गर्न र गैर सैनिक उडानहरू बन्द गर्न भनिएको छ।
तस्बिर स्रोत, AFP via Getty Images
तस्बिरको क्याप्शन, इरानमा निशाना बनाइएका स्थान
इरानको हर्मोजगान प्रान्तमा एक प्राथमिक छात्रा विद्यालयमा भएको हमलामा ५३ जना मारिएको र ६३ जना घाइते भएको इरानी सञ्चार संस्था आईआरएनएले जनाएको छ (पुष्टि हुन बाँकी)। इरानभरि इन्टरनेट अवरुद्ध छ। युरोपेली आयोग, अस्ट्रेलिया, यूके र रुस लगायत विश्व नेताहरूले संयम अपनाउन, अन्तर्राष्ट्रिय कानुन पालना गर्न र द्वन्द्वको क्षेत्रीय विस्तार रोक्न आह्वान गरेका छन्। रुसले अमेरिका-इजरेलका कारबाहीलाई “गैरजिम्मेवारपूर्ण” बताएको छ।
तस्बिर स्रोत, Reuters
८ महिनाअघि इजरेल र इरानबीच १२ दिन युद्ध चलेको थियो, जसमा इजरेलले इरानको सैन्य र परमाणुस्थलमा बमबारी गरेको थियो र इरानले क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोनले जवाफ दिएको थियो। दशकौँदेखि वैमनस्यता रहेको यी दुई राष्ट्रबीच ट्रम्पको परमाणु कार्यक्रमबारे असन्तुष्टि र सैन्य बल प्रयोगको चेतावनीसहित तनाव बढिरहेको छ।
तस्बिरको क्याप्शन, तेहरानको हसन अबाद स्क्वाएर
तस्बिर स्रोत, Donald Trump/Truth Social
इरानमाथि अमेरिकी आक्रमणको सम्भावनाबीच यूकेले तेहरानस्थित दूतावासबाट कर्मचारी फिर्ता बोलाएको छ। यूके, चीन, भारत, क्यानडा, जर्मनी, फ्रान्स र अमेरिकाले आफ्ना नागरिकहरूलाई इरान वा इजरेलको यात्रा नगर्न वा छोड्न आग्रह गरेका छन्। सन् २००३ यता मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैनिकको सबैभन्दा ठूलो जमघट भएको छ, जसले इरानको चेतावनीपछि इजरेलले गरेको आक्रमणले यस क्षेत्रभरि थप त्रास फैलाएको छ।
