१९ चैत, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता डा. शेखर कोइरालाले मुलुकका प्रमुख राजनीतिक दलहरू, विशेषगरी नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले) भित्रको वर्तमान विवादलाई ‘विचित्र’ को संज्ञा दिँदै यसमा अदृश्य शक्तिकेन्द्रहरूको भूमिका रहेको गम्भीर आशङ्का व्यक्त गरेका छन् । बिहीबार कमल कोइरालाको स्मृतिग्रन्थ लोकार्पण समारोहमा बोल्दै नेता कोइरालाले दलहरूभित्र मौलाएको आन्तरिक द्वन्द्वले समग्र लोकतान्त्रिक प्रणालीलाई नै कमजोर बनाउन सक्ने चेतावनी दिए ।
डा. कोइरालाले दुवै प्रमुख दलहरूले हाल असामान्य किसिमका समस्या र विवादको सामना गरिरहेको यथार्थलाई स्वीकार गर्नुपर्नेमा जोड दिए । उनले भने, ‘अहिले कांग्रेस र एमाले दुइटै पार्टीभित्र अचम्मको समस्या छ । हामी दुइटै पार्टी बडो विचित्रको विवादमा परिराखेका छौं । दुइटै पार्टीमा विवाद छ, स्वीकार्नुपर्छ ।’ उनले यी विवादहरूलाई सामान्य मतभेदको रूपमा मात्र नहेरी दलहरूको आन्तरिक संरचना, नेतृत्व चयन प्रक्रिया र सैद्धान्तिक धारमा समेत गहिरो प्रभाव पारिरहेको तथ्यलाई स्वीकार्नुपर्ने औंल्याए । नेता कोइरालाको भनाइले राजनीतिक दलहरूभित्रको अस्थिरता र त्यसले समग्र देशको राजनीतिमा पार्ने नकारात्मक असरप्रति चिन्ता प्रकट गरेको छ ।
कोइरालाको ‘शक्तिकेन्द्र’ हरूको संलग्नता सम्बन्धी टिप्पणीले राजनीतिक वृत्तमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ । उनले स्पष्ट रूपमा कुनै शक्तिकेन्द्रको नाम उल्लेख नगरे पनि, यसले दलहरूभित्र बाह्य वा अप्रत्यक्ष प्रभावशाली समूहहरूको हस्तक्षेपको संकेत गरेको बुझ्न सकिन्छ । यस्ता शक्तिहरूले दलहरूको आन्तरिक एकतालाई भत्काउने, नीति निर्माण प्रक्रियालाई प्रभावित पार्ने र अन्ततः राजनीतिक स्थायित्वमाथि चुनौती खडा गर्ने जोखिममाथि उनले चिन्ता व्यक्त गरे । दलहरूभित्रको कमजोर आन्तरिक लोकतन्त्र र शक्ति सन्तुलनको अभावले यस्ता बाह्य प्रभावलाई प्रश्रय दिन सक्ने उनको आशय थियो ।
नेता कोइरालाले पार्टीहरूलाई एकढिक्का बनाएर अगाडि बढ्न नसके दलहरूको अस्तित्व नै सङ्कटमा पर्न सक्ने गम्भीर चेतावनी दिए । ‘हामीहरूले सोच्नुपर्नेछ अब । एकढिक्का बनाएर जानसके हाम्रो अस्तित्व रहन्छ, होइन भने अप्ठेरो स्थितिमा हामी जान्छौं । यसमा कुनै द्विविधा छैन,’ उनले भने । उनले दलहरूभित्रको आन्तरिक कलह र गुटबन्दीले जनविश्वास गुम्ने र त्यसले वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको उदयका लागि मार्ग प्रशस्त गर्न सक्ने खतरा औंल्याए । लोकतन्त्रमा सशक्त राजनीतिक दलहरूको अपरिहार्यतामा जोड दिँदै उनले दलहरूको आन्तरिक एकता र सुदृढीकरण बिना राष्ट्रिय राजनीति सबल हुन नसक्ने तर्क राखे ।
आफ्नै पार्टी नेपाली कांग्रेसभित्रको विवाद मिलाउने प्रयासमा आफू मध्यमार्गी धारणा लिएर अघि बढ्दा निकै कठिनाइको सामना गरिरहेको उनको गुनासो थियो । उनले भने, ‘कुनै पनि व्यक्ति जो मध्यमार्गी हुन्छ, उसलाई काम गर्न कठिन नै हुन्छ । अप्ठेरो हुन्छ ।’ वर्तमान ध्रुवीकृत राजनीतिक वातावरणमा मध्यमार्गी दृष्टिकोण राख्ने नेताहरूलाई दुवै पक्षबाट दबाब आउने र उनीहरूको भूमिकालाई कमजोर पारिने यथार्थलाई उनको भनाइले उजागर गरेको छ । दलहरूभित्रको चरम गुटबन्दीले सहमतिको राजनीतिलाई निरुत्साहित गरेको र यसले समाधानभन्दा पनि समस्यालाई बल्झाएको उनको ठहर थियो ।
डा. कोइरालाले हालको राजनीतिक परिस्थिति नेपाली कांग्रेस र एमालेका लागि मात्र नभई माओवादी केन्द्र तथा अन्य पुराना दलहरूका लागि पनि प्रतिकूल रहेको बताए । उनले भने, ‘अहिले राजनीतिक परिस्थिति वा देशको परिस्थिति नेपाली कांग्रेस, एमाले, माओवादी या अन्य पार्टीलाई अहिले प्रतिकूल छ भन्ने कुरा हामीले बुझौं ।’ उनले परम्परागत राजनीतिक दलहरूले जनआकांक्षा सम्बोधन गर्न नसक्दा नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदय भएको र यसले पुराना दलहरूमाथि गम्भीर चुनौती थपेको विश्लेषण गरे । सुशासन, विकास, रोजगारी र जनजीविकाका मुद्दामा दलहरूले प्रभावकारी काम गर्न नसके उनीहरूको राजनीतिक भविष्य अझ जटिल बन्न सक्ने उनको भनाइ थियो । समग्रमा, डा. कोइरालाको टिप्पणीले नेपालको वर्तमान राजनीतिक संक्रमणकालमा प्रमुख दलहरूले सामना गरिरहेका आन्तरिक र बाह्य चुनौतीहरूलाई गहिरो गरी केलाएको छ । उनले दलहरूलाई आन्तरिक एकता कायम गर्दै जनताप्रति उत्तरदायी बन्न आह्वान गरेका छन्, अन्यथा लोकतन्त्र र राजनीतिक स्थायित्व दुवै जोखिममा पर्ने उनको चेतावनी थियो ।
