१२ चैत, काठमाडौं। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह हालै सम्पन्न एक महत्वपूर्ण शपथ ग्रहण समारोहमा ‘सिलाम साक्मा’ लगाएर उपस्थित भई सांस्कृतिक पहिचान र परम्परालाई उजागर गर्नुभएको छ। काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयरका रूपमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा राष्ट्रिय राजनीतिमा फरक पहिचान बनाएका बालेन्द्र शाहको यो विशिष्ट उपस्थिति उनको राजनीतिक यात्रामा मात्र नभई नेपाली समाजमा सांस्कृतिक विविधताको सम्मानमा समेत एक स्मरणीय घटनाका रूपमा लिइएको छ।
समारोहमा उपस्थित अन्य विशिष्ट व्यक्तित्वहरूभन्दा भिन्न रूपमा बालेन्द्र शाहले शिरमा ‘सिलाम साक्मा’ धारण गर्नुभएको थियो। यो किराती समुदाय, विशेषगरी लिम्बू, राई, सुनुवार र याक्खाहरूको मौलिक सांस्कृतिक प्रतीक हो। यसले किराती सभ्यता र दर्शनलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। सार्वजनिक मञ्चमा एक प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्वद्वारा यस्तो परम्परागत पहिरनको प्रदर्शनले संस्कृति र राजनीतिबीचको सम्बन्धलाई पुनः परिभाषित गर्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
‘सिलाम साक्मा’ किराती संस्कृतिमा अत्यन्तै पवित्र र शुभ मानिने एक प्रतीक हो। यसलाई मृत्यु, अपशकुन तथा नकारात्मक ऊर्जाको बाटो छेक्ने एक शक्तिशाली कवचका रूपमा लिइन्छ। किराती जनविश्वासअनुसार, यसले धारण गर्ने व्यक्तिलाई सुख, शान्ति, समृद्धि प्रदान गर्नुका साथै दैवी शक्तिहरूबाट सुरक्षा प्रदान गर्दछ। कुनै महत्वपूर्ण कार्यको सुरुवात वा शुभ अवसरमा यसलाई धारण गर्दा सफलता प्राप्त हुने र हरेक बाधा-अड्चन हट्ने विश्वास गरिन्छ। शपथ ग्रहण समारोहजस्तो राष्ट्रिय महत्वको क्षणमा यसको प्रयोगले नयाँ राजनीतिक यात्राको सफलता र समग्र देशको कल्याणका लागि सांस्कृतिक आशीर्वाद खोजिएको अर्थमा बुझ्न सकिन्छ।
नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक राष्ट्र हो। यहाँ प्रत्येक समुदायको आ-आफ्नै मौलिक पहिचान, परम्परा र जीवनशैली छ। किराती समुदायको सांस्कृतिक धरोहर नेपालको अमूल्य सम्पत्ति हो। ‘सिलाम साक्मा’ जस्ता प्रतीकहरूले उनीहरूको गहिरो आध्यात्मिक विश्वास, प्राकृतिक जीवनशैली र सामाजिक मूल्यमान्यतालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। बालेन्द्र शाहको यो कदमले नेपालको सांस्कृतिक विविधतालाई सम्मान गर्दै विभिन्न समुदायको पहिचानलाई मूलधारको राजनीतिमा ल्याउन प्रोत्साहन गरेको छ। यसले युवा पुस्तालाई आफ्नो मौलिक संस्कृतिप्रति गौरव गर्न र त्यसको संरक्षणमा लाग्न प्रेरित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
बालेन्द्र शाहको राजनीतिक यात्रा प्रारम्भदेखि नै परम्परागत राजनीतिक शैलीभन्दा भिन्न रहँदै आएको छ। काठमाडौंको मेयरका रूपमा उनको उदय र हाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेताका रूपमा उनको भूमिकाले उनी नयाँ सोच र कार्यशैलीका पक्षधर रहेको देखाउँछ। शपथ ग्रहण समारोहमा ‘सिलाम साक्मा’ लगाएर उपस्थित हुनु उनको सोही भिन्न शैलीको निरन्तरताका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ। यसले उनले केवल भौतिक विकासमा मात्र नभई सांस्कृतिक र सामाजिक पाटोमा समेत ध्यान दिएको सन्देश प्रवाह गरेको छ।
यो घटनाले नेपाली समाजमा परम्परागत संस्कृति, राजनीतिक प्रतिनिधित्व र आधुनिकताबीचको बहसलाई थप जीवन्त बनाएको छ। एकातर्फ यसलाई सांस्कृतिक गौरव र पहिचानको प्रकटीकरणका रूपमा सकारात्मक रूपमा हेरिएको छ भने अर्कोतर्फ यसले भविष्यमा राजनीतिक मञ्चहरूमा यस्ता सांस्कृतिक प्रतीकहरूको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्न सक्ने सम्भावना पनि देखाएको छ। समग्रमा, बालेन्द्र शाहको ‘सिलाम साक्मा’ सहितको उपस्थिति नेपाली राजनीतिमा सांस्कृतिक चेतना र विविधताको सम्मानको एक नयाँ आयामका रूपमा स्थापित भएको छ।
