ताप्लेजुङस्थित प्रसिद्ध धार्मिक गन्तव्य पाथीभरा मन्दिर यस वर्षको दशैं अवधिमा विगतका वर्षहरूभन्दा निकै सुनसान देखिएको छ। नवरात्र सुरु भएसँगै हजारौं दर्शनार्थीको घुइँचो लाग्ने यस स्थलमा यसपटक तीर्थयात्रीको सङ्ख्यामा अप्रत्याशित कमी आएपछि पाथीभरा क्षेत्रमा आश्रित होटल, यातायात लगायत पर्यटन व्यवसायमा गम्भीर असर परेको छ।
विगतका वर्षहरूमा दशैंको मुख्य सिजनमा दैनिक १० हजारसम्म तीर्थयात्री पाथीभरा पुग्ने गरेका थिए। तीर्थयात्रीको अत्यधिक चापका कारण काफ्लेपाटी क्षेत्रका होटलहरू भरिभराउ हुने र मेची राजमार्ग तथा तमोर करिडोर आसपासका बजारहरूमा समेत विशेष चहलपहल देखिन्थ्यो। तर, यस वर्ष अपेक्षाकृत रूपमा तीर्थयात्री नआउँदा व्यवसायमा प्रत्यक्ष आर्थिक क्षति बेहोर्नु परेको स्थानीय व्यवसायीहरूले गुनासो गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार, यो सिजन व्यवसायका लागि वर्षभरिकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ, तर यस वर्षको शिथिलताले उनीहरूको आम्दानीमा ठूलो धक्का पुगेको छ।
काफ्लेपाटी क्षेत्रमा होटल व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएकी मनिका भट्टराईले विगतका वर्षहरूमा दशैंको समयमा होटलमा कोठा पाउनसमेत निकै कठिन हुने गरेको स्मरण गर्दै यस वर्ष पाहुनाको सङ्ख्या नगण्य रहेको बताउनुभयो। भट्टराईका अनुसार, होटल व्यवसायसँगै तीर्थयात्री बोक्ने सवारीसाधन, स्थानीय पसलहरू तथा पर्यटनमा आधारित अन्य सहायक व्यवसायहरू समेत प्रत्यक्ष मारमा परेका छन्।
दर्शनार्थीको सङ्ख्या घट्नुको असर पाथीभरा क्षेत्रमा सेवा प्रदान गर्ने भरियाहरूमा समेत परेको छ। पाथीभरा मन्दिरसम्म पुग्ने बालबालिका, अशक्त तथा वृद्धवृद्धालाई सहयोग गर्दै आएका भरिया तुलसी गुरुङका अनुसार, तीर्थयात्रीको चाप कम हुँदा उनीहरूको आम्दानीको मुख्य स्रोत प्रभावित भएको छ। पाथीभरा क्षेत्रमा यसरी सेवा प्रदान गर्ने करिब ४०० भरियाको दैनिकीमा यसले नकारात्मक प्रभाव पारेको छ।
स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार, दर्शनार्थीको सङ्ख्या घट्नुमा धार्मिक मान्यताको प्रभाव पनि हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। हिन्दू धर्मशास्त्रअनुसार शुक्र अस्त भएको समयमा विवाह, व्रतबन्ध, गृहप्रवेश तथा ठूला धार्मिक अनुष्ठान र तीर्थयात्रा जस्ता कार्यहरू नगर्ने परम्परा छ। यस वर्ष दशैंको समयमा शुक्र अस्तको अवधि परेकाले यसको असर तीर्थयात्रीको आगमनमा परेको हुन सक्ने स्थानीयहरूको भनाइ छ।
यद्यपि, धार्मिक दर्शनार्थीको सङ्ख्यामा कमी आए पनि पाथीभरा क्षेत्रमा पर्यटकीय गतिविधि भने पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छैन। समुद्री सतहबाट करिब तीन हजार ७९४ मिटर उचाइमा रहेको पाथीभरा मन्दिर परिसरबाट विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल कञ्चनजङ्घासहित मकालु र आसपासका अन्य हिमशृङ्खला तथा मनमोहक प्राकृतिक दृश्यहरूको अवलोकन गर्न सकिन्छ। पछिल्लो समयमा मन्दिर दर्शनभन्दा प्राकृतिक सौन्दर्यको अवलोकन र पदयात्राका लागि आउने पर्यटकहरूको सङ्ख्या बढ्दै गएको पाइएको छ।
पाथीभरा क्षेत्र विकास समितिका सूचना प्रविधि अधिकृत सन्तोष पुर्कुटीले पाथीभरा धार्मिक आस्थाको केन्द्रका रूपमा मात्र नभई, यसको अनुपम प्राकृतिक सौन्दर्यका कारण पनि पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गरेको बताउनुभयो। उहाँका अनुसार, धार्मिक दर्शनार्थीको आगमन न्यून भए पनि समग्र पर्यटकीय आकर्षण भने कायम छ। दशैंको समयमा अपेक्षित चहलपहल नहुँदा प्रभावित बनेका व्यवसायी तथा भरियाहरू दशैंपछिका दिनमा तीर्थयात्री र पर्यटकको आगमन बढ्ने तथा पाथीभरा क्षेत्रमा पुनः चहलपहल फर्किने आशामा छन्।
