तस्बिर स्रोत, Reuters
मध्यपूर्वमा जारी भूराजनीतिक तनावका कारण विश्वको ऊर्जा बजारमा गम्भीर असर पर्ने जोखिम बढेको छ। उद्योग विश्लेषकहरूका अनुसार, यदि ओमान र इरानबीच अवस्थित रणनीतिक महत्त्वको स्ट्रेट अफ होर्मुज जलमार्ग बन्द भयो वा यस क्षेत्रका तेल तथा ग्यास पूर्वाधारमाथि हमला जारी रह्यो भने एसिया र युरोप सबैभन्दा बढी प्रभावित हुनेछन्। तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) को आपूर्ति मुख्य चिन्ताको विषय हो, किनकि विश्वको कुल एलएनजीको करिब २० प्रतिशत र कतारको ९० प्रतिशत एलएनजी निर्यात यही मार्ग हुँदै गर्छ।
हालै, कतारले आफ्नो एक प्रशोधन केन्द्रमा इरानी ड्रोन आक्रमण भएको खबरपछि एलएनजी उत्पादन रोकेको बताएको थियो। यद्यपि खबरको पूर्ण पुष्टि भइसकेको छैन, तर यस घटनाले विश्व बजारमा तत्काल चिन्ता बढाएको छ। कतार विश्वको प्रमुख एलएनजी आपूर्तिकर्तामध्ये एक हो, जसले युरोप र एसियाका धेरै देशहरूलाई ऊर्जा सुरक्षा प्रदान गर्दछ। यसको उत्पादनमा आउने कुनै पनि अवरोधले विश्वव्यापी ऊर्जा सङ्कट निम्त्याउन सक्छ।
एमएसटी फाइनान्शल लमा कार्यरत वरिष्ठ ऊर्जा विश्लेषक साउल काभोनिकले कतारी एलएनजीको महत्त्वमाथि जोड दिँदै भन्नुभयो, “कतारी एलएनजीलाई कुनै पनि कुराले प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन। यदि अवरोध लामो समयसम्म रह्यो वा एलएनजी पूर्वाधारमा क्षति पुगेको छ भने, यसले सन् २०२२ मा रुसले युरोपमा पाइपलाइन ग्यास बन्द गर्दाको अवस्थाको तुलनामा ग्यास बजारमा ठूलो झट्का पुग्ने सङ्केत गर्छ।” काभोनिकको भनाइले यस आपूर्तिको अद्वितीय स्थान र अभावले पार्न सक्ने गम्भीर परिणामहरूलाई स्पष्ट पार्छ।
यदि कतारी एलएनजीको आपूर्तिमा लामो समयसम्म अवरोध आयो भने, यसले विश्वभरिका उपभोक्ताहरूका लागि ऊर्जाको लागतमा उल्लेखनीय वृद्धि ल्याउनेछ। एसियाली बजार विशेष जोखिममा पर्नेछ, जहाँ चीन, भारत, ताइवान र दक्षिण कोरियाजस्ता देशहरू कतारी एलएनजीमा अत्यधिक निर्भर छन्। यी देशहरूका औद्योगिक अर्थतन्त्रलाई स्थिर ऊर्जा आपूर्तिको आवश्यकता पर्ने भएकाले एलएनजीको अभावले उनीहरूको उत्पादन तथा आर्थिक वृद्धिमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ। युरोप पनि यस सङ्कटबाट अछुतो रहनेछैन, किनकि रुस-युक्रेन युद्धपछि युरोपेली देशहरूले एलएनजी आयातमा ठूलो लगानी गरेका छन् र कतार उनीहरूका लागि महत्त्वपूर्ण आपूर्तिकर्ता हो। विश्वव्यापी आपूर्ति प्रभावित भए ऊर्जा मूल्य बढ्ने र ऊर्जा सुरक्षा जोखिममा पर्नेछ।
अतः, स्ट्रेट अफ होर्मुजमा बढ्दो तनाव र कतारी एलएनजी उत्पादनमा आउने सम्भावित अवरोधले विश्वको ऊर्जा सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरेको छ। यसले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा मन्दी, मुद्रास्फीति र भूराजनीतिक अस्थिरतालाई थप बढावा दिन सक्छ। यस क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरता कायम राख्न तथा ऊर्जा पूर्वाधारको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न तत्काल कूटनीतिक पहल आवश्यक छ।
