१७ फागुन, काठमाडौं । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको ‘निन्दनीय हत्या’ प्रति गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै इरानी सरकार र जनताप्रति हार्दिक समवेदना प्रकट गरेका छन् । यो घटनालाई मानवीय नैतिकताका सम्पूर्ण मापदण्ड र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको घोर उल्लंघन भन्दै राष्ट्रपति पुटिनले यसको कडा शब्दमा भर्त्सना गरेका छन् । रुसी सरकारी समाचार एजेन्सी ‘तास’ का अनुसार, मस्कोले मध्यपूर्वमा भइरहेको अमेरिकी र इजरायली सैन्य हस्तक्षेपको निरन्तर विरोध गर्दै आएको सन्दर्भमा पुटिनको यो सशक्त बयान सार्वजनिक भएको हो, जसले यस क्षेत्रको भूराजनीतिक जटिलतालाई थप उजागर गरेको छ ।
रुस र इरानबीचको सम्बन्ध लामो समयदेखि रणनीतिक महत्वको रहेको छ । दुवै राष्ट्रले पश्चिमी शक्तिहरूको एकपक्षीय नीतिको प्रतिवाद गर्दै बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको वकालत गर्दै आएका छन् । यसरी निकट सहयोगी राष्ट्रको सर्वोच्च नेतामाथि भएको आक्रमणलाई रुसले आफ्नो सुरक्षा र क्षेत्रीय स्थिरतामाथिको चुनौतीका रूपमा हेरेको बुझिन्छ । पुटिनको भनाइले इरानसँगको आफ्नो दृढ साझेदारीलाई पुनः पुष्टि गरेको छ भने, यस घटनामा संलग्न दोषीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार जवाफदेही बनाउनुपर्ने अडानलाई समेत संकेत गरेको छ ।
मध्यपूर्वको संवेदनशील भूभागमा जारी शक्ति संघर्ष र तनावबीच यो घटनाले थप अस्थिरता निम्त्याउने सम्भावना बढेको छ । रुसले यसअघि पनि सिरियालगायतका क्षेत्रमा अमेरिकी र इजरायली सैन्य कारबाहीको निन्दा गर्दै आएको थियो । पुटिनको पछिल्लो प्रतिक्रियाले मस्कोको मध्यपूर्व नीतिमा कुनै परिवर्तन नआएको र यस क्षेत्रमा बाह्य हस्तक्षेपको विरुद्धमा दृढतापूर्वक उभिने स्पष्ट सन्देश दिएको छ । यस घटनाले इरानभित्र र बाहिर समेत गम्भीर प्रतिक्रियाहरू जन्माउने निश्चित छ, जसले समग्र मध्यपूर्वको सुरक्षा परिदृश्यमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र नैतिकताको उल्लङ्घन भन्दै पुटिनले गरेको टिप्पणीले यो हत्यालाई केवल इरानी आन्तरिक मामिलाका रूपमा नभई विश्वव्यापी शान्ति र स्थायित्वमाथिको प्रहारका रूपमा हेरिएको स्पष्ट पार्छ । यस्तो उच्चस्तरीय व्यक्तिमाथि भएको नियोजित आक्रमणले राज्य सार्वभौमसत्ता, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका मान्यताहरू र नागरिकहरूको सुरक्षाको सिद्धान्तमाथि प्रश्न उठाएको छ । विश्व समुदायले यस घटनाको निष्पक्ष छानबिन र दोषीहरूमाथि कारबाहीका लागि दबाब दिने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस हत्याको परिणाम स्वरूप इरानमा राजनीतिक संक्रमण र त्यसको क्षेत्रीय प्रभावले ठूलो चिन्ता उत्पन्न गरेको छ । इरानको सर्वोच्च नेतृत्वमा आएको यो रिक्तताले राष्ट्रिय सुरक्षा, विदेश नीति र आणविक कार्यक्रमको भविष्यमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने प्रश्नहरू उठेका छन् । रुसले इरानलाई आफ्नो महत्वपूर्ण रणनीतिक साझेदारका रूपमा निरन्तर समर्थन गर्दै आएकोले, यो घटनाले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउन सक्छ वा क्षेत्रीय गतिरोधलाई नयाँ चरणमा धकेल्न सक्छ भन्नेमा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूको ध्यान केन्द्रित भएको छ । समग्रमा, आयतोल्लाह अली खामेनीको कथित हत्याले मध्यपूर्वमा नयाँ भूराजनीतिक समीकरण र सुरक्षा चुनौतीहरू खडा गरेको छ, जसको असर विश्वभर महसुस हुनेछ ।
